« اين است آئين و دين پا بر جا و مستقيم كه هيچگونه انحرافى در آن راه ندارد » ( * ( ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ ) * ) .
يعنى توحيد در تمام ابعادش ، در عبادت ، در حكومت در جامعه ، در فرهنگ و در همه چيز ، آئين مستقيم و پا بر جاى الهى است .
« ولى چه مىتوان كرد بيشتر مردم آگاهى ندارند » و به خاطر اين عدم آگاهى در بيراهههاى شرك سر گردان مىشوند و به حكومت غير « اللَّه » تن در مىدهند و چه زجرها و زندانها و بدبختيها كه از اين رهگذر دامنشان را مىگيرد ( * ( وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ) * ) .
يوسف پس از دلالت و ارشاد دو رفيق زندانى خود و دعوت آنها به حقيقت توحيد در ابعاد مختلفش به تعبير خواب آنها پرداخت ، چرا كه از آغاز به همين منظور نزد او آمده بودند ، و او هم قول داده بود اين خوابها را تعبير كند ، ولى فرصت را غنيمت شمرد و فصل گويا و زنده اى از توحيد و مبارزه با شرك براى آنها بازگو كرد .
سپس رو به سوى دو رفيق زندانى كرد و چنين گفت : « دوستان زندانى من ! اما يكى از شما آزاد مىشود ، و ساقى شراب براى ارباب خود خواهد شد » ( * ( يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُما فَيَسْقِي رَبَّه خَمْراً ) * ) .
« اما نفر ديگر به دار آويخته مىشود و آن قدر ميماند كه پرندگان آسمان از سر او مىخورند » ! ( * ( وَأَمَّا الآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِه ) * ) .
گرچه با توجه به تناسب خوابهايى كه آنها ديده بودند ، اجمالا معلوم بود كداميك از اين دو آزاد و كداميك به دار آويخته مىشود ، اما يوسف نخواست اين خبر ناگوار را صريحتر از اين بيان كند لذا تحت عنوان « يكى از شما دو نفر » مطلب را تعقيب كرد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 412
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤١٢