و يا اينكه انگور را مىفشرده تا عصير آن را به شاه بدهد ، بىآنكه شراب شده باشد و از آنجا كه اين انگور قابل تبديل به شراب است اين كلمه به آن اطلاق شده است .
تعبير به * ( إِنِّي أَرانِي ) * ( من مىبينم ) - يا اينكه قاعدتا بايد بگويد من در خواب ديدم - به عنوان حكايت حال است ، يعنى خود را در آن لحظه اى كه خواب مىبيند فرض مىكند و اين سخن را براى ترسيم آن حال بيان مىدارد .
بهر حال يوسف كه هيچ فرصتى را براى ارشاد و راهنمايى زندانيان از دست نمىداد ، مراجعه اين دو زندانى را براى مساله تعبير خواب به غنيمت شمرد و به بهانه آن ، حقايق مهمى را كه راهگشاى آنها و همه انسانها بود بيان داشت .
نخست براى جلب اعتماد آنها در مورد آگاهى او بر تعبير خواب كه سخت مورد توجه آن دو زندانى بود چنين گفت : « من به زودى و قبل از آنكه جيره غذايى شما فرا رسد شما را از تعبير خوابتان آگاه خواهم ساخت » ( * ( قالَ لا يَأْتِيكُما طَعامٌ تُرْزَقانِه إِلَّا نَبَّأْتُكُما بِتَأْوِيلِه قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُما ) * ) .
و به اين ترتيب به آنها اطمينان داد كه قبل از فرا رسيدن موعد غذايى آنها مقصود گمشده خود را خواهند يافت .
در تفسير اين جمله مفسران احتمالات فراوانى دادهاند .
از جمله اينكه يوسف گفت : من به فرمان پروردگار از بخشى اسرار آگاهم نه تنها مىتوانم تعبير خواب شما را بازگو كنم بلكه از هم اكنون مىتوانم بگويم ، غذايى كه براى شما امروز مىآورند ، چه نوع غذا و با چه كيفيت است و خصوصيات آن را بر مىشمرم .
بنا بر اين « تاويل » به معنى ذكر خصوصيات آن غذاست ( ولى البته تاويل كمتر به چنين معنى آمده بخصوص اينكه در جمله قبل به معنى تعبير خواب است ) .
احتمال ديگر اينكه منظور يوسف اين بوده كه هر گونه طعامى در خواب
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 407
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٧