و پرندگان آسمان مىآيند و از آن مىخورند « ( * ( وَقالَ الآخَرُ إِنِّي أَرانِي أَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِي خُبْزاً تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْه ) * ) سپس اضافه كردند : « ما را از تعبير خوابمان آگاه ساز كه تو را از نيكوكاران مىبينيم » ( * ( نَبِّئْنا بِتَأْوِيلِه إِنَّا نَراكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ) * ) .
در اينكه اين دو جوان از كجا دانستند كه يوسف از تعبير خواب اطلاع وسيعى دارد ، در ميان مفسران گفتگو است .
بعضى گفتهاند : يوسف شخصا خود را در زندان براى زندانيان معرفى كرده بود كه از تعبير خواب اطلاع وسيعى دارد ، و بعضى گفتهاند سيماى ملكوتى يوسف نشان مىداد كه او يك فرد عادى نيست ، بلكه فرد آگاه و صاحب فكر و بينش است و لا بد چنين كسى مىتواند مشكل آنها را در تعبير خواب حل كند .
بعضى ديگر گفتهاند يوسف از آغاز ورودش به زندان ، با اخلاق نيك و حسن خلق و دلدارى زندانيان و خدمت آنها و عيادت از مريضان نشان داده بود كه يك فرد نيكوكار و گره گشا است به همين دليل در مشكلاتشان به او پناه مىبردند و از او كمك مىخواستند .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه در اينجا قرآن بجاى كلمه « عبد » و « برده » تعبير به « فتى » ( جوان ) مىكند ، كه يك نوع احترام است ، و در حديث داريم
لا يقولن احدكم عبدى و امتى و لكن فتاى و فتاتى
: « هيچكدام از شما نبايد بگويد غلام من و كنيز من بلكه بگويد جوان من » ( 1 ) ( تا در دوران آزادى تدريجى بردگان كه اسلام برنامه دقيقى براى آن چيده است ، بردگان از هر گونه تحقير در امان باشند ) .
تعبير به * ( أَرانِي أَعْصِرُ خَمْراً ) * ( من شراب مىفشردم ) يا به خاطر آنست كه او در خواب ديد انگور را براى ساختن شراب مىفشارد ، و يا انگورى را كه در خم ، تخمير شده بود براى صاف كردن و خارج ساختن شراب از آن مىفشرده است ،
هامش
( 1 ) مجمع البيان جلد 5 صفحه 232 .