را بر آن داشت كه به گذشته و آينده خويش بيشتر بينديشد و تسليم طوفانهاى زود گذر نشود ، سوم اينكه خود سازى يوسف و بندگى توام با اخلاص او كه از جمله « * ( إِنَّه مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصِينَ ) * » استفاده مىشود به او قوه و قدرت بخشيد كه در اين ميدان بزرگ در برابر وسوسههاى مضاعفى كه از درون و برون به او حمله ور بود زانو نزند .
و اين درسى است براى همه انسانهاى آزاده اى كه مىخواهند در ميدان جهاد نفس بر اين دشمن خطرناك پيروز شوند .
امير مؤمنان على ع در دعاى صباح چه زيبا مىفرمايد :
و ان خذلنى نصرك عند محاربة النفس و الشيطان فقد وكلنى خذلانك الى حيث النصب و الحرمان
: « اگر به هنگام مبارزه با نفس و شيطان از يارى تو محروم بمانم اين محروميت مرا به رنج و حرمان مىسپارد و اميدى به نجات من نيست » .
در حديثى مىخوانيم :
ان النبى ( ص ) بعث سرية فلما رجعوا قال مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر و بقى عليهم الجهاد الاكبر ، فقيل يا رسول اللَّه ما الجهاد الاكبر قال جهاد النفس
: « پيامبر ص گروهى از مسلمانان را به سوى جهاد فرستاد هنگامى كه ( با تنهاى خسته و بدنهاى مجروح ) بازگشتند فرمود آفرين بر گروهى كه جهاد اصغر را انجام دادند ، ولى وظيفه جهاد اكبر بر آنها باقى مانده ، عرض كردند اى رسول خدا ! جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : جهاد با نفس ( 1 ) .
على ع مىفرمايد
المجاهد من جاهد نفسه
: « مجاهد حقيقى كسى است كه با هوسهاى سركش نفس بجنگد » ( 2 ) .
و از امام صادق ع نقل شده :
من ملك نفسه اذا رغب ، و اذا رهب ، و اذا
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه جلد 11 صفحه 122 .
( 2 ) مدرك قبل صفحه 124 .