آرامش و قابل اطمينان قرار گرفته بود ، در آيه فوق ، ترسيم كرده است ، بنا بر اين منظور از جمله « * ( هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّه ) * » اين است كه در كشمكش غريزه و عقل ، يوسف تا لب پرتگاه كشيده شد ، اما ناگهان ، بسيج فوق العاده نيروى ايمان و عقل ، طوفان غريزه را در هم شكست ( 1 ) تا كسى گمان نكند اگر يوسف توانست خود را از اين پرتگاه برهاند ، كار ساده اى انجام داده چرا كه عوامل گناه و هيجان در وجود او ، ضعيف بود ، نه هرگز ، او نيز براى حفظ پاكى خويش در اين لحظه حساس دست به شديدترين مبارزه و جهاد با نفس زد .
منظور از برهان پروردگار چيست ؟
« برهان » در اصل مصدر « بره » به معنى سفيد شدن است ، و سپس به هر گونه دليل محكم و نيرومند كه موجب روشنايى مقصود شود ، برهان گفته شده است ، بنا بر اين برهان پروردگار كه باعث نجات يوسف شد ، يك نوع دليل روشن الهى بوده است كه مفسران در باره آن احتمالات زيادى دادهاند ، از جمله :
1 - علم و ايمان و تربيت انسانى و صفات برجسته .
2 - آگاهى او نسبت به حكم تحريم زنا .
3 - مقام نبوت و معصوم بودن از گناه .
4 - يك نوع امداد و كمك الهى كه بخاطر اعمال نيكش در اين لحظه حساس به سراغ او آمد .
5 - از روايتى استفاده مىشود كه در آنجا بتى بود ، كه معبود همسر عزيز محسوب مىشد ، ناگهان چشم آن زن به بت افتاد ، گويى احساس كرد با چشمانش خيره خيره به او نگاه مىكند و حركات خيانت آميزش را با خشم مىنگرد ، برخاست و لباسى به روى بت افكند ، مشاهده اين منظره طوفانى در دل يوسف پديد آورد ،
هامش
( 1 ) اقتباس از تفسير فى ظلال ذيل آيه جلد 4 صفحه 711 .