اكنون اين سؤال پيش مىآيد كه در آيات ديگر اين سوره مىخوانيم يعقوب آن قدر گريه كرد و غصه خورد كه چشمانش را از دست داد ، آيا اين منافات با صبر جميل ندارد ؟ ! .
پاسخ اين سؤال يك جمله است و آن اينكه : قلب مردان خدا كانون عواطف است ، جاى تعجب نيست كه در فراق فرزند ، اشكهايشان همچون سيلاب جارى شود ، اين يك امر عاطفى است ، مهم آن است كه كنترل خويشتن را از دست ندهند يعنى سخن و حركتى بر خلاف رضاى خدا نگويند و نكنند .
از احاديث اسلامى استفاده مىشود كه اتفاقا همين ايراد را به هنگامى كه پيامبر اكرم ص بر مرگ فرزندش ابراهيم اشك مىريخت به او كردند كه شما ما را از گريه كردن نهى كردى اما خود شما اشك مىريزيد ؟ .
پيامبر در جواب فرمود : چشم مىگريد و قلب اندوهناك مىشود ولى چيزى كه خدا را به خشم آورد نمىگويم (
تدمع العين و يحزن القلب و لا نقول ما يسخط الرب
) و در جاى ديگر مىخوانيم فرمود .
ليس هذا بكاء ان هذا رحمة
« اين گريه ( بىتابى ) نيست ، اين رحمت ( گريه عاطفى ) است » ( 1 ) .
اشاره به اينكه در سينه انسان قلب است نه سنگ ، و طبيعى است كه در برابر مسائل عاطفى واكنش نشان مىدهد و ساده ترين واكنش آن جريان اشك از چشم است ، اين عيب نيست اين حسن است ، عيب آنست كه انسان سخن بگويد كه خدا را به غضب آورد .
هامش
( 1 ) بحار طبع جديد جلد 22 صفحه 157 - و صفحه 151 .