شود ، همانطور كه شخصى تشنه ، آب در خواب مىبيند و كسى كه در انتظار سفر كرده اى است آمدن او را از سفر بخواب مىبيند ( و از قديم گفتهاند شتر در خواب بيند پنبه دانه ! . . . )
ج - ممكن است ترس از چيزى باعث شود كه انسان خواب آن را ببيند زيرا مكرر تجربه شده است كسانى كه از دزد وحشت دارند شب خواب دزد ميبينند ( ضرب المثل معروف دور از شتر به خواب و خواب آشفته نبين اشاره به همين حقيقت است ) .
« فرويد » و پيروان مكتب فرويد يك نوع تفسير و تعبير مادى ديگرى براى خواب دارند :
آنها طى مقدمات مشروحى اظهار مىدارند كه : خواب و رؤيا عبارت است از ارضاى تمايلات واپس زده و سركوفته اى كه هميشه با تغيير و تبديلهايى براى فريب « من » به عرصه خودآگاهى روى مىآورند .
توضيح اينكه : بعد از قبول اين مسئله كه روان آدمى مشتمل بر دو بخش است « بخش آگاه » ( آنچه به تفكرات روزانه و معلومات ارادى و اختيارات انسان ارتباط دارد ) و « بخش ناآگاه » ( آنچه در ضمير باطن به صورت يك ميل ارضا نشده پنهان گرديده است ) مىگويند :
بسيار مىشود اميالى كه ما داريم و به عللى نتوانستهايم آنها را ارضا كنيم و در ضمير باطن ما جاى گرفتهاند ، به هنگام خواب كه سيستم خود آگاه از كار مىافتد براى يك نوع اشباع تخيلى به مرحله خودآگاه روى مىآورند ، گاهى بدون تغيير منعكس مىشوند ( همانند عاشقى كه محبوب از دست رفته خود را در عالم خواب مشاهده مىكند ) و گاهى تغيير شكل داده و به صورتهاى مناسبى منعكس ميشوند كه در اين صورت نياز به تعبير دارند .
بنا بر اين « رؤياها » هميشه مربوط به گذشته است ، و از آينده هرگز خبر
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٣