ممكن است خواب ماه و ستاره را ببيند اما اينكه ماه و ستارگان به صورت موجوداتى عاقل و با شعور در برابر او سجده كنند ، اين يك خواب كودكانه نيست و روى اين جهات جا داشت كه يعقوب نسبت به افروخته شدن آتش حسد برادران نسبت به يوسف بيمناك باشد .
ولى اين خواب تنها بيانگر عظمت مقام يوسف در آينده از نظر ظاهرى و مادى نبود ، بلكه نشان مىداد كه او به مقام نبوت نيز خواهد رسيد ، چرا كه سجده آسمانيان دليل بر بالا گرفتن مقام آسمانى او است ، و لذا پدرش يعقوب اضافه كرد : « و اينچنين پروردگارت تو را بر مىگزيند » ( * ( وَكَذلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ ) * ) .
« و از تعبير خواب به تو تعليم مىدهد » ( * ( وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الأَحادِيثِ ) * ) ( 1 ) .
« و نعمتش را بر تو و آل يعقوب تكميل مىكند » ( * ( وَيُتِمُّ نِعْمَتَه عَلَيْكَ وَعَلى آلِ يَعْقُوبَ ) * ) .
« همانگونه كه پيش از اين بر پدرانت ابراهيم و اسحاق تمام كرد » ( * ( كَما أَتَمَّها عَلى أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَ ) * ) .
آرى « پروردگارت عالم است و از روى حكمت كار مىكند » ( * ( إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) * ) .
هامش
( 1 ) « تاويل در اصل » به معنى بازگشت دادن چيزى است ، و هر كار يا هر سخن به هدف نهايى برسد به آن تاويل مىگويند ، تحقق خارجى خواب نيز مصداق تاويل است .
« احاديث » جمع « حديث » به معنى نقل يك ماجرا است و از آنجا كه انسان خواب خود را براى اين و آن نقل مىكند در اينجا كنايه از خواب است .