در حقيقت اين آيه ، اين واقعيت را مجسم مىكند كه آنچه از سرگذشت اقوام پيشين خوانديم ، اسطوره و افسانه نبود ، و نيز اختصاصى به گذشتگان نداشت ، سنتى است ابدى و جاودانى و در باره تمام انسانهاى ديروز و امروز و فردا .
منتها اين مجازاتها در بسيارى از اقوام گذشته به صورت بلاهاى هولناك و عظيم صورت گرفت اما در مورد دشمنان پيامبر اسلام ص شكل ديگرى پيدا كرد و آن اينكه خدا آن قدر قدرت و نيرو به پيامبرش داد كه توانست بوسيله گروه مؤمنان دشمنان لجوج و بيرحم را كه به هيچ صراطى مستقيم نبودند درهم بشكند .
باز براى تسلى خاطر پيامبر ص اضافه مىكند : « اگر قوم تو در باره كتاب آسمانيت يعنى قرآن اختلاف و بهانه جويى مىكنند ، ناراحت نباش زيرا ما به موسى كتاب آسمانى ( تورات ) را داديم و در آن اختلاف كردند ، بعضى پذيرفتند و بعضى منكر شدند » ( * ( وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فِيه ) * ) .
و اگر مىبينى در مجازات دشمنان تو تعجيل نمىكنيم ، به خاطر اين است كه مصالحى از نظر تعليم و تربيت و هدايت اين قوم ، چنين ايجاب مىكند و اگر اين مصلحت نبود و برنامه اى كه پروردگار تو از قبل در اين زمينه مقرر فرموده ايجاب تاخير نمىكرد ، در ميان آنها داورى لازم مىشد و مجازات دامانشان را مىگرفت « ( * ( وَلَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ) * ) .
« هر چند آنها اين حقيقت را هنوز باور نكردند و هم چنان نسبت به آن در شك و ترديدند شكى آميخته با سوء ظن و بدبينى » ( * ( وَإِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِنْه مُرِيبٍ ) * ) ( 1 ) .
هامش
( 1 ) در اينكه ضمير « هم » در اين آيه و همچنين ضمير « منه » به چه چيز باز مىگردد در ميان مفسران گفتگو است ، گروهى معتقدند كه ضمير « هم » به قوم موسى و ضمير « منه » به كتاب موسى باز مىگردد و معنى آيه چنين مىشود : اين قوم هنوز هم در كتاب موسى در شك و ترديدند ، ولى عده اى ديگر از مفسران ترجيح دادهاند كه ضمير اول به مشركان مكه و ضمير دوم به قرآن ( يا به مجازات و كيفر آنها ) باز گردد و با توجه به اينكه آيات قبل و بعد همه به دلدارى و تسلى دادن به پيامبر ( ص ) ناظر است تفسير دوم قويتر به نظر مىرسد و ما هم در متن همين را انتخاب كرديم .