نيفزودند « ( * ( وَما زادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ ) * ) ( 1 ) .
آرى « اين چنين بود مجازات پروردگار تو نسبت به شهرها و آباديهايى كه ستم مىكردند هنگامى كه آنها را تسليم هلاكت كرد » ( * ( وَكَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ ) * ) .
« مسلما مجازات پروردگار دردناك و شديد است » ( * ( إِنَّ أَخْذَه أَلِيمٌ شَدِيدٌ ) * ) .
اين يك قانون عمومى الهى است ، يك نسبت و برنامه هميشگى است كه هر قوم و ملتى دست به ظلم و ستم بيالايند و پا را از مرز فرمانهاى الهى فراتر نهند و به رهبرى و راهنمايى و اندرزهاى پيامبران خدا اعتنا ننمايند خداوند آنها را سرانجام سخت مىگيرد و در پنجه عذاب مىفشارد .
اين واقعيت كه برنامه فوق يك برنامه عمومى و يك سنت هميشگى است از ساير آيات قرآن نيز به خوبى استفاده مىشود و در واقع هشدارى است به تمام مردم جهان كه گمان مبريد شما از اين قانون مستثنى هستيد يا اين حكم مخصوص اقوام پيشين بوده است .
البته ظلم به معنى وسيع كلمه شامل همه گناهان مىشود و توصيف « قريه » و شهر و آبادى به ظالم بودن ( * ( هِيَ ظالِمَةٌ ) * ) با اينكه اين صفت مربوط به ساكنان شهر و آبادى است گويا اشاره به اين نكته لطيف است كه آنها آن قدر در ظلم و بيدادگرى فرو رفتند كه گويى شهر و آبادى يك پارچه ظلم و ستم شده بود .
و اين تعبير نزديك به تعبيرى است كه در فارسى داريم كه مىگوئيم ظلم و فساد از در و ديوار فلان شهر مىبارد .
هامش
( 1 ) « تتبيب » از ماده « تب » به معنى استمرار در زيان است و به معنى هلاكت و نابودى نيز آمده است .