بعضى از مفسران گفتهاند ، اين به دليل آن بوده كه شعيب بسيار نماز مىخواند و به مردم مىگفت : نماز انسان را از كارهاى زشت و منكرات باز مىدارد ، ولى جمعيت نادان كه رابطه ميان نماز و ترك منكرات را درك نمىكردند ، از روى مسخره به او گفتند : آيا اين اوراد و حركات تو فرمان به تو مىدهد كه ما سنت نياكان و فرهنگ مذهبى خود را زير پا بگذاريم ، و يا نسبت به اموالمان مسلوب الاختيار شويم ؟ ! .
بعضى نيز احتمال دادهاند كه « صلاة » اشاره به آئين و مذهب است ، زيرا آشكارترين سمبل دين نماز است .
بهر حال اگر آنها درست انديشه مىكردند ، اين واقعيت را در مىيافتند كه نماز حس مسئوليت و تقوا و پرهيزكارى و خدا ترسى و حقشناسى را در انسان زنده مىكند ، او را به ياد خدا و به ياد دادگاه عدل او مىاندازد ، گرد و غبار خودپسندى و خودپرستى را از صفحه دل او مىشويد ، و او را از جهان محدود و آلوده دنيا به جهان ما وراء طبيعت به عالم پاكيها و نيكيها متوجه مىسازد ، و به همين دليل او را از شرك و بت پرستى و تقليد كوركورانه نياكان و از كمفروشى و انواع تقلب باز مىدارد .
سؤال ديگرى كه در اينجا پيش مىآيد اين است كه آيا آنها جمله * ( إِنَّكَ لأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ ) * : « تو مرد عاقل و فهميده و بردبارى » را از روى واقعيت و ايمان مىگفتند و يا به عنوان مسخره و استهزاء ؟ .
مفسران هر دو احتمال را دادهاند ، ولى با توجه به تعبير استهزاءآميزى كه در جمله قبل خوانديم ( جمله * ( أَ صَلاتُكَ تَأْمُرُكَ ) * ) چنين به نظر مىرسد كه اين جمله را از روى استهزاء گفتند ، اشاره به اينكه آدم حليم و بردبار كسى است كه تا مطالعه كافى روى چيزى نكند و به صحت آن اطمينان پيدا ننمايد ، اظهار نمىنمايد ، و آدم رشيد و عاقل كسى است كه سنتهاى يك قوم را زير پا
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 207
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٧