آيه بعد مجددا روى نظام اقتصادى آنها تاكيد مىكند و اگر قبلا شعيب قوم خود را از كم فروشى نهى كرده بود در اينجا دعوت به پرداختن حقوق مردم كرده ، مىگويد : « اى قوم ! پيمانه و وزن را با قسط و عدل وفا كنيد » ( * ( وَيا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَالْمِيزانَ بِالْقِسْطِ ) * ) .
و اين اصل يعنى اقامه قسط و عدل و دادن حق هر كس به او بايد بر سراسر جامعه شما حكومت كند .
سپس قدم از آن فراتر نهاده ، مىگويد : « بر اشياء و اجناس مردم عيب مگذاريد ، و چيزى از آنها را كم مكنيد » ( * ( وَلا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ ) * ) .
« بخس » ( بر وزن نحس ) در اصل به معنى كم كردن به عنوان ظلم و ستم است .
و اينكه به زمينهايى كه بدون آبيارى زراعت مىشود « بخس » گفته مىشود به همين علت است كه آب آن كم است ( تنها از باران استفاده مىكند ) و يا آنكه محصول آن نسبت به زمينهاى آبى كمتر مىباشد .
و اگر به وسعت مفهوم اين جمله نظر بيفكنيم دعوتى است به رعايت همه حقوق فردى و اجتماعى براى همه اقوام و همه ملتها ، « بخس حق » در هر محيط و هر عصر و زمان به شكلى ظهور مىكند ، و حتى گاهى در شكل كمك بلا عوض ! و تعاون و دادن وام ! ( همانگونه كه روش استثمار گران در عصر و زمان ما است ) .
در پايان آيه باز هم از اين فراتر رفته ، مىگويد : « در روى زمين فساد مكنيد » ( * ( وَلا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ ) * ) .
فساد از طريق كم فروشى ، فساد از طريق غصب حقوق مردم و تجاوز به حق ديگران ، فساد به خاطر بر هم زدن ميزانها و مقياسهاى اجتماعى ، فساد از طريق عيب گذاشتن بر اموال و اشخاص ، و بالآخره فساد به خاطر تجاوز به حريم حيثيت
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 202
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٢