( * ( وَلا تَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَالْمِيزانَ ) * ) .
« مكيال » و « ميزان » به معنى پيمانه و ترازو است و كم كردن آنها به معنى كم فروشى و نپرداختن حقوق مردم است .
رواج اين دو كار در ميان آنها نشانه اى بود از نبودن نظم و حساب و ميزان و سنجش در كارهايشان ، و نمونه اى بود از غارتگرى و استثمار و ظلم و ستم در جامعه ثروتمند آنها .
اين پيامبر بزرگ پس از اين دستور بلافاصله اشاره به دو علت براى آن مىكند :
نخست مىگويد : « قبول اين اندرز سبب مىشود كه درهاى خيرات به روى شما گشوده شود ، پيشرفت امر تجارت ، پائين آمدن سطح قيمتها ، آرامش جامعه ، خلاصه » من خير خواه شما هستم « و مطمئنم كه اين اندرز نيز سرچشمه خير و بركت براى جامعه شما خواهد بود . ( * ( إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْرٍ ) * ) .
اين احتمال نيز در تفسير اين جمله وجود دارد كه شعيب مىگويد : « من شما را داراى نعمت فراوان و خير كثيرى مىبينم » بنا بر اين دليلى ندارد كه تن به پستى در دهيد و حقوق مردم را ضايع كنيد و به جاى شكر نعمت كفران نمائيد .
ديگر اينكه ، من از آن مىترسم كه اصرار بر شرك و كفران نعمت و كم فروشى ، عذاب روز فراگير ، همه شما را فرو گيرد « ( * ( وَإِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ ) * ) .
« محيط » در اينجا صفت براى « يوم » است ، يعنى يك روز « فراگير » و البته فراگير بودن روز به معنى فراگير بودن مجازات آن روز است ، و اين مىتواند اشاره به عذاب آخرت و همچنين مجازاتهاى فراگير دنيا باشد .
بنا بر اين هم شما نياز به اين گونه كارها نداريد و هم عذاب خدا در كمين شما است پس بايد هر چه زودتر وضع خويش را اصلاح كنيد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠١