فرمود : به اين دليل كه آنها به خاطر عذر نتوانستند در جهاد شركت كنند ( اما قلبشان با ما بود ) ( 1 ) .
سپس به گروه چهارمى اشاره مىكند كه آنها نيز از شركت در جهاد معاف شدند ، و مىگويد : « همچنين بر آن گروه ايراد نيست كه وقتى نزد تو آمدند كه مركبى براى شركت در ميدان جهاد در اختيارشان بگذارى ، گفتى مركبى در اختيار ندارم كه شما را بر آن سوار كنم ، ناچار از نزد تو خارج شدند در حالى كه چشمهايشان اشكبار بود ، و اين اشك به خاطر اندوهى بود كه از نداشتن وسيله براى انفاق در راه خدا سر چشمه مىگرفت » ( * ( وَلا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ ما أَحْمِلُكُمْ عَلَيْه تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلَّا يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ ) * ) .
« تفيض » از ماده « فيضان » به معنى ريزش بر اثر پر شدن است ، هنگامى كه انسان ناراحت مىشود اگر ناراحتى زياد شديد نباشد ، چشمها پر از اشك مىشود بى آنكه جريان يابد ، اما هنگامى كه ناراحتى به مرحله شديد رسيد اشكها جارى مىشود .
اين نشان مىدهد كه اين گروه از ياران پيامبر ص بقدرى شيفته و دلباخته و عاشق جهاد بودند ، كه نه تنها از معاف شدن خوشحال نشدند ، بلكه همچون كسى كه بهترين عزيزانش را از دست داده است ، در غم اين محروميت اشك مىريختند .
البته شك نيست كه اين گروه چهارم از گروه سوم كه در آيه قبل ذكر شد جدا نيستند ، ولى به خاطر امتياز خاصى كه بر آنها دارند ، و نيز به خاطر قدردانى از اين گروه ، بطور مستقل ضمن يك آيه وضع حالشان مجسم شده است
هامش
( 1 ) در المنثور طبق نقل الميزان ج 9 ص 386 .