اعمال نيك مؤمنان راستين در اينجا مقايسه شده است ، و با اين مقايسه انحراف و بيچارگى آنان روشنتر مىشود .
در آيه نخست مىگويد : « هنگامى كه سوره اى در باره جهاد نازل مىشود و از مردم دعوت مىكند كه به خدا ايمان بياورند ( يعنى بر ايمان خود ثابت قدم بمانند و آن را تقويت نمايند ) و همراه پيامبر خدا ص در راه او جهاد كنند ، در اين هنگام منافقان قدرتمند كه توانايى كافى از نظر جسمى و مالى براى شركت در ميدان جنگ دارند از تو اجازه مىخواهند كه در ميدان جهاد شركت نكنند و مىگويند بگذار ما با قاعدين ( آنها كه از جهاد معذورند ) باشيم » ( * ( وَإِذا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّه وَجاهِدُوا مَعَ رَسُولِه اسْتَأْذَنَكَ أُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقالُوا ذَرْنا نَكُنْ مَعَ الْقاعِدِينَ ) * ) .
« طول » ( بر وزن قول ) به معنى امكانات و توانايى مالى آمده است ، بنا بر اين « * ( أُولُوا الطَّوْلِ ) * » به معنى كسانى است كه داراى قدرت مادى كافى براى حضور در ميدان جنگ هستند ، و با اين حال مايل بودهاند در صف افراد ناتوان يعنى آنها كه از نظر جسمى يا مالى توانايى جهاد نداشتهاند ، بمانند .
اصل اين كلمه از « طول » ( بر وزن پول ) كه ضد « عرض » است گرفته شده و تناسب اين دو معنى با يكديگر روشن است ، زيرا توانايى مالى و جسمى يك نوع كشش و ادامه و طول قدرت را مىرساند .
در آيه بعد قرآن آنها را با اين جمله مورد ملامت و مذمت قرار مىدهد كه « آنها راضى شدند با متخلفان باقى بمانند » ( * ( رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ ) * ) همانطور كه سابقا نيز اشاره كرديم « خوالف » جمع « خالفة » از ماده « خلف » به معنى پشت سر است ، به همين جهت به زنان كه به هنگام رفتن مردان به خارج از منزل ، در منزل باقى مىمانند « خالفة » گفته مىشود ، و در آيه مورد
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 74
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٤