مفهوم روايات فوق اين است كه پيامبر ص از عدد هفتاد در آيه مورد بحث « تعداد » فهميده است و لذا فرموده من بيش از هفتاد بار براى آنها استغفار مىكنم ، در حالى كه همانطور كه گفتيم آيه مورد بحث مخصوصا با توجه به علتى كه در ذيل آن آمده به روشنى به ما مىفهماند كه عدد هفتاد براى « تكثير » است و كنايه از نفى مطلق توام با تاكيد مىباشد .
بنا بر اين روايات فوق چون مخالف با قرآن است ابدا قابل قبول نيست بخصوص كه اسناد آنها از نظر ما نيز معتبر نمىباشد .
تنها توجيهى كه مىتوان براى روايات فوق كرد ( هر چند خلاف ظاهر است ) اين است كه پيامبر ص قبل از نزول آيات فوق اين جمله را مىفرموده ، و هنگامى كه آيات فوق نازل شد ، از استغفار براى آنها صرف نظر فرمود .
روايت ديگرى نيز در اين باره نقل شده كه ممكن است ريشه اصلى روايات فوق باشد كه به هنگام « نقل به معنى » دگرگون شده است ، و آن اينكه پيامبر ص فرمود :
لو علمت انه لو زدت على السبعين مرة غفر لهم لفعلت
يعنى « اگر مىدانستم كه هر گاه بيش از هفتاد بار براى آنها استغفار كنم خداوند آنان را مىبخشد چنين مىكردم » .
مفهوم اين سخن ( مخصوصا با توجه به كلمه « لو » كه براى امتناع مىباشد ) اين است كه مىدانم خدا آنها را نمىبخشد ، ولى بقدرى قلبم از عشق به هدايت بندگان خدا و نجاتشان آكنده است ، كه اگر فرضا بيش از هفتاد بار استغفار باعث نجاتشان مىشد چنين مىكردم .
به هر حال مفهوم آيات فوق روشن است ، و هر حديثى بر خلاف آنها باشد يا بايد آن را توجيه كرد و يا كنار گذاشت .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 61
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦١