4 - شك نيست كه عدد سبعين ( هفتاد ) در آيات فوق براى « تكثير » است نه براى « تعداد » ، به عبارت ديگر مفهوم آيه اين است كه هر قدر براى آنها استغفار كنى خداوند آنان را نمىبخشد ، درست مانند اينكه كسى به ديگرى مىگويد : اگر صد بار هم اصرار كنى قبول نخواهم كرد ، مفهوم اين سخن آن نيست كه اگر يكصد و يك بار اصرار كنى مىپذيرم ، بلكه منظور اين است كه مطلقا نخواهم پذيرفت .
اين گونه تعبير در حقيقت براى تاكيد مطلب است ، و لذا در سوره منافقان آيه 6 همين موضوع به عنوان نفى مطلق ذكر شده است آنجا كه مىفرمايد :
سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّه لَهُمْ : « تفاوت نمىكند چه براى آنها طلب آمرزش كنى يا نكنى خدا آنها را نخواهد بخشيد » شاهد ديگر اين سخن ، علتى است كه در ذيل آيه ذكر شده و آن اينكه « آنها به خدا و پيامبرش كافر شدهاند و خدا فاسقان را هدايت نمىكند » روشن است كه براى اين گونه افراد هيچ مقدار استغفار سبب نجات نخواهد شد .
ولى عجب اينكه در روايات متعددى كه از طرق اهل تسنن نقل شده مىخوانيم پيامبر ص بعد از نزول آيه فوق چنين فرمود :
لازيدن فى الاستغفار لهم على سبعين مرة ! رجاء منه ان يغفر اللَّه لهم ، فنزلت : سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّه لَهُمْ
: « به خدا سوگند بيش از هفتاد بار براى آنها استغفار مىكنم به اين اميد كه خداوند آنها را بيامرزد ، در اين هنگام آيه ( سوره منافقان ) نازل شد كه خداوند در آن مىفرمايد : « تفاوت نمىكند چه براى آنها استغفار كنى و چه نكنى ، هرگز خدا آنها را نمىآمرزد » ( 1 ) .
هامش
( 1 ) تعداد زيادى از اين روايات كه به اين مضمون وارد شده در تفسير طبرى جلد دهم صفحه 138 گردآورى گرديده است .