خود را بى نياز از لطف خدا نداند ، چرا كه هر قدرتى هست بالآخره از ناحيه او است .
اين است مفهوم توكل كه از ايمان و اسلام نمىتواند جدا باشد ، چرا كه يك فرد مؤمن و تسليم در برابر فرمان پروردگار ، او را بر هر چيز قادر و توانا ، و هر مشكلى را در برابر اراده او سهل و آسان مىداند ، و به وعدههاى پيروزى او اعتقاد دارد .
اين مؤمنان راستين دعوت موسى را به توكل اجابت كردند ، « و گفتند ما تنها بر خدا توكل داريم » ( * ( فَقالُوا عَلَى اللَّه تَوَكَّلْنا ) * ) .
سپس از ساحت مقدس خدا تقاضا كردند كه از شر دشمنان و وسوسهها و فشارهاى آنان در امان باشند ، و عرضه داشتند « پروردگارا ما را وسيله فتنه و تحت تاثير و نفوذ ظالمان و ستمگران قرار مده » ( * ( رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) * ) .
« پروردگارا ما را به رحمت خود از قوم بى ايمان رهايى بخش » ( * ( وَنَجِّنا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ) * ) .
جالب اينكه فرعون در آيه نخست از « مسرفين » و در سومين آيه او و اطرافيانش به عنوان « ظالمين » و در آخرين آيه به عنوان « كافرين » توصيف شدهاند .
اين تفاوت تعبيرها شايد به خاطر اين باشد كه انسان در مسير گناه و خطا نخست از « اسراف » يعنى تجاوز از حدود و مرزها شروع مىكند ، بعد بناى « ستمكارى » مىگذارد و سرانجام كارش به « كفر و انكار » منتهى مىگردد !
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 368
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٦٨