بر پا مىشود سوگند ياد مىكنند كه دوران برزخشان ساعتى بيش نبوده است ولى مؤمنان به آنها مىگويند دورانى طولانى بوده و هم اكنون قيامت بر پا شده است و شما نمىدانيد ( و مىدانيم برزخ براى همه يكسان نيست و شرح آن را ذيل آيات مناسب خواهيم داد ) .
مطابق اين تفسير معنى جمله « * ( يَتَعارَفُونَ بَيْنَهُمْ ) * » چنين خواهد بود كه آنها بقدرى زمان برزخ را كوتاه احساس مىكنند كه هيچ مطلبى از دنيا را فراموش نكردهاند و يك ديگر را به خوبى مىشناسند .
و يا اينكه اعمال زشت يكديگر را در آنجا مىبينند و باطن يكديگر را مىشناسند و اين خود يك رسوايى بزرگ براى آنها است .
سپس اضافه مىكند در آن روز به همه آنها ثابت مىشود « افرادى كه روز رستاخيز و ملاقات پروردگار را تكذيب كردند ، زيان بردند » ، و تمام سرمايههاى وجود خود را از دست دادند بى آنكه نتيجه اى بگيرند ( * ( قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّه ) * ) .
« و اينها به خاطر اين تكذيب و انكار و اصرار بر گناه و لجاجت ، آمادگى هدايت نداشتند » ( * ( وَما كانُوا مُهْتَدِينَ ) * ) .
چرا كه قلبشان تاريك و روحشان ظلمانى بود .
در آيه بعد به عنوان تهديد كفار و تسلى خاطر پيامبر ص چنين مىگويد :
« اگر ما قسمتى از مجازاتهايى را كه به آنها وعده دادهايم به تو نشان دهيم و در زمان حيات خود عذاب و مجازات آنها را ببينى ، و يا اگر پيش از آنكه به چنين سرنوشتى گرفتار شوند تو را از اين دنيا ببريم بهر حال بازگشتشان بسوى ما است و خداوند شاهد و گواه اعمالى است كه انجام مىدادند » ( * ( وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللَّه شَهِيدٌ عَلى ما يَفْعَلُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 304
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٤