آنها بكشند ، حقايق را انكار و تكذيب مىكردند « ( * ( كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ) * ) .
در آيات 113 و 118 سوره بقره نيز اشاره به وضع امتهاى گذشته ، از اين نظر ، آمده است .
در واقع همه آنها عذرشان ، جهلشان بود ، و بدبختيشان در عدم تحقيق و عدم جستجو و شناخت واقعيتها بود ، در حالى كه عقل و منطق حكم مىكند كه انسان چيزى را كه نمىداند ، هرگز انكار نكند ، بلكه به جستجو و تحقيق بپردازد .
و در پايان آيه روى سخن را به پيامبر ص كرده مىگويد « بنگر عاقبت كار اين ستمكاران به كجا كشيد » ( * ( فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ ) * ) .
يعنى اينها نيز به همان سرنوشت گرفتار خواهند شد .
در آخرين آيه مورد بحث اشاره به دو گروه عظيم مشركان كرده و مىگويد :
اينها همگى به اين حال باقى نمىمانند بلكه « گروهى از آنان كه روح حقطلبى در وجودشان نمرده است سرانجام به اين قرآن ايمان مىآورند ، در حالى كه گروهى ديگر هم چنان در جهل و لجاجت پا فشارى كرده و ايمان نخواهند آورد » ( * ( وَمِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِه وَمِنْهُمْ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِه ) * ) .
روشن است كه اين گروه دوم ، افراد فاسد و مفسدى هستند و به همين دليل در پايان آيه مىفرمايد : « پروردگار تو مفسدان را بهتر مىشناسد » ( * ( وَرَبُّكَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ ) * ) .
اشاره به اينكه افرادى كه زير بار حق نمىروند ، افرادى هستند كه شيرازه اجتماع را از هم گسيخته و در فاسد كردن نظام جامعه نقش مؤثرى دارند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 296
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٩٦