اما اينكه در آيه مورد بحث مصداق اين مكر الهى چيست ؟ ظاهرا اشاره به همان مجازاتهاى پروردگار است كه بعضا در نهايت اختفا و بدون هيچ مقدمه و با سرعت هر چه تمامتر انجام مىگيرد ، حتى گاهى خود مجرمان را با دست خودشان مجازات مىكند ، بديهى است كه آن كس كه از همه قادرتر ، و بر دفع موانع و تهيه اسباب تواناتر است ، نقشههاى او نيز سريعتر خواهد بود .
و به تعبير ديگر او هر زمان اراده مجازات و تنبيه كسى كند بلافاصله تحقق مىيابد ، در حالى كه دگران چنين نيستند .
سپس آنها را تهديد مىكند كه گمان نبريد اين توطئهها و نقشهها فراموش مىگردد ، « فرستادگان ما ، يعنى فرشتگان ثبت اعمال ، تمام نقشه هايى را كه براى خاموش كردن نور حق مىكشيد مىنويسند » ( * ( إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ ) * ) .
و بايد خود را براى پاسخگويى و مجازات در سراى ديگر آماده كنيد .
در باره ثبت اعمال ، و فرشتگان مامور آن ذيل آيات مناسب بحث خواهيم كرد .
در آيه بعد دست به اعماق فطرت بشر انداخته و توحيد فطرى را براى آنها تشريح مىكند كه چگونه انسان در مشكلات بزرگ و به هنگام خطر ، همه چيز را جز خدا فراموش مىنمايد ، اما به محض اينكه بلا بر طرف شد ، آتش خاموش گشت و مشكل حل گرديد بار ديگر ستمگرى را پيشه مىكند و از خدا بيگانه مىشود .
نخست مىگويد : « او خدايى است كه شما را در صحرا و دريا سير مىدهد » ( * ( هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ) * ) .
« تا هنگامى كه در كشتى قرار مىگيريد و بادهاى موافق سرنشينان كشتى را آرام آرام به سوى مقصد حركت مىدهند و همه شادمان و خوشحالند » ( * ( حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِها ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 258
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٨