تفسير : [ عقايد و كارهاى مشركان ]
در اين آيات باز سخن از عقائد و كارهاى مشركان و سپس دعوت آنها به توحيد و نفى هر گونه شرك است .
در آيه نخست اشاره به يكى از نقشههاى جاهلانه مشركان كرده ، مىگويد :
« هنگامى كه مردم را براى بيدارى و آگاهى ، گرفتار مشكلات و زيانهايى مىسازيم سپس آن را بر طرف ساخته ، طعم آرامش و رحمت خود را به آنها مىچشانيم به جاى اينكه متوجه ما شوند اين آيات و نشانهها را به باد مسخره و استهزاء گرفته ، و يا با توجيهات نادرست در مقام انكار آنها بر مىآيند » و مثلا بلاها ، و مشكلات را به عنوان غضب بتها و نعمت و آرامش را دليل بر شفقت و محبت آنان مىگيرند ، و يا به طور كلى همه را معلول يك مشت تصادف مىشمرند ( * ( وَإِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُمْ إِذا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آياتِنا ) * ) .
كلمه « مكر » در آيه فوق كه به معنى هر گونه چاره انديشى است اشاره به توجيهات ناروا و راههاى فرارى است كه مشركان در برابر آيات پروردگار و ظهور بلاها و نعمتها مىانديشيدند .
اما خداوند به وسيله پيامبرش به آنها هشدار مىدهد كه « به آنها بگو خدا از هر كس در چاره انديشى و طرح نقشههاى كوبنده قادرتر و سريعتر است » ( * ( قُلِ اللَّه أَسْرَعُ مَكْراً ) * ) .
همانگونه كه مكرر اشاره كردهايم « مكر » در اصل به معنى هر گونه چاره انديشى توأم با پنهان كارى است ، نه به آن معنى كه در فارسى امروز از آن مىفهميم كه توأم با يك نوع شيطنت است ، بنا بر اين هم در مورد خداوند صدق مىكند و هم در مورد بندگان ( 1 ) .
هامش
( 1 ) - براى توضيح بيشتر به جلد 2 صفحه 429 و جلد 6 صفحه 271 و جلد 7 صفحه 148 مراجعه فرمائيد .