4 - يك درس بزرگ براى هميشه
از مسائل مهمى كه از آيات فوق استفاده مىشود ، مساله مجازات مجرمان و فاسدان از طريق محاصره اجتماعى و قطع رابطهها و پيوندها است . ما به خوبى مىبينيم كه اين قطع رابطه در مورد سه نفر از متخلفان تبوك به قدرى آنها را تحت فشار قرار داد كه از هر زندانى براى آنها سختتر بود ، آن چنان كه جان آنها از فشار اين محاصره اجتماعى به لب رسيدند ، و از همه جا قطع اميد كردند .
اين موضوع آن چنان انعكاس وسيعى در جامعه مسلمانان آن روز از خود به جاى گذاشت كه بعد از آن كمتر كسى جرئت مىكرد مرتكب اين گونه گناهان شود .
اين نوع مجازات نه دردسر و هزينه زندانها را دارد ، و نه خاصيت تنبل پرورى و بدآموزيهاى آنها را ، ولى تاثير آن از هر زندانى بيشتر و دردناكتر است .
اين در واقع يك نوع اعتصاب و مبارزه منفى جامعه در برابر افراد فاسد است اگر مسلمانان در برابر « متخلفان از وظائف حساس اجتماعى » دست به چنين مبارزه اى بزنند به طور قطع در هر عصر و زمانى پيروزى با آنها خواهد بود ، و براحتى مىتوانند جامعه خود را پاكسازى كنند .
اما روح مجامله و سازشكارى كه بدبختانه امروز در بسيارى از جوامع اسلامى به صورت يك بيمارى تقريبا همه گير درآمده است ، نه تنها جلو اين گونه اشخاص را نمىگيرد ، بلكه آنان را در اعمال زشتشان تشجيع مىكند .
5 - غزوه تبوك و دستاوردهايش
« تبوك » دورترين نقطه اى بود كه پيامبر ص در غزوات خود به آنجا گام نهاد ، اين كلمه در اصل نام قلعه محكم و بلندى بود كه در نوار مرزى حجاز