پيامبر ص و همه مؤمنان از طرق عادى از آن آگاه مىشوند .
در پاسخ اين سؤال بايد گفت : انصاف اين است كه در خود آيه شواهدى بر اين موضوع داريم زيرا :
اولا : آيه اطلاق دارد ، و تمام اعمال را شامل مىشود و مىدانيم كه همه اعمال از طرق عادى بر پيامبر ص و مؤمنان آشكار نخواهد شد ، چرا كه بيشتر اعمال خلاف در پنهانى و بطور مخفيانه انجام مىشود و در پرده استتار غالبا پوشيده مىماند ، و حتى بسيارى از اعمال نيك مستور و مكتوم چنين است .
و اگر ما ادعا كنيم كه همه اعمال اعم از نيك و بد و يا غالب آنها بر همه روشن مىشود سخنى بسيار گزاف گفتهايم .
بنا بر اين آگاهى پيامبر ص و مؤمنان از اعمال مردم بايد از طرق غير عادى و به تعليم الهى باشد .
ثانيا : در پايان آيه مىخوانيم * ( فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * « خداوند شما را در قيامت به آنچه عمل كردهايد آگاه مىسازد » شك نيست كه اين جمله تمام اعمال آدمى را اعم از مخفى و آشكار شامل مىشود ، و ظاهر تعبير آيه اين است كه منظور از عمل در اول و آخر آيه يكى است ، بنا بر اين آغاز آيه نيز همه اعمال را چه آشكار باشد چه پنهان باشد شامل مىشود ، و شك نيست كه آگاهى بر همه اينها از طرق عادى ممكن نيست .
به تعبير ديگر پايان آيه از جزاى همه اعمال سخن مىگويد ، آغاز آيه نيز از اطلاع خداوند و پيامبر و مؤمنان نسبت به همه اعمال بحث مىكند ، يكى مرحله آگاهى است ، و ديگرى مرحله جزا ، و موضوع در هر دو قسمت يكى است .
ثالثا : تكيه روى مؤمنان در صورتى صحيح است كه منظور همه اعمال و از طرق غير عادى باشد ، و الا اعمال آشكار را هم مؤمنان مىبينند و هم غير مؤمنان .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 127
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٧