به آنها بازمىگرداندند ، و يا اصلا از آنها نمىگرفتند ! توجه به اين نكته نيز لازم است ، كه جزيه اندازه مشخصى ندارد ، و ميزان آن بستگى به توانايى جزيه دهندگان دارد ، ولى آنچه از تواريخ اسلامى به دست مىآيد اين است كه غالبا مبلغ مختصرى در اين زمينه قرار داده مىشد . و اين مبلغ گاهى در حدود يك دينار در سال بيشتر نبود ، و حتى گاهى در عهدنامهها قيد مىشد كه جزيه دهندگان موظفند به مقدار تواناييشان جزيه بپردازند .
از مجموع آنچه گفته شد ايرادهاى گوناگون و سمپاشىهايى كه در زمينه اين حكم اسلامى مىشود ، از ميان خواهد رفت ، و ثابت مىشود كه اين يك حكم عادلانه و منطقى است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 358
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٥٨