در اعماق ذهنها شايد باقيمانده بود كه چگونه پيامبر ص در خواب چهره ظاهرى آنها را نديد و براى مسلمانان شرح نداد ؟ .
دومين آيه مورد بحث اشاره به فلسفه اين موضوع و نعمتى كه خداوند از اين طريق به مسلمانان ارزانى داشت مىكند و مىگويد :
« در آن زمان خداوند در خواب عدد دشمنان را به تو كم نشان داد و اگر آنها را زياد نشان مىداد مسلما به سستى مىگرائيديد » ( * ( إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّه فِي مَنامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَراكَهُمْ كَثِيراً لَفَشِلْتُمْ ) * ) .
و نه تنها سست مىشديد بلكه « كارتان به اختلاف مىكشيد و گروهى موافق رفتن به ميدان و گروهى مخالف مىشديد » ( * ( وَلَتَنازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ ) * ) .
« ولى خداوند شما را از اين سستى و اختلاف كلمه و تنازع و آشفتگى با اين خوابى كه چهره باطنى را نشان مىداد نه ظاهرى را ، رهايى بخشيد و سالم نگهداشت » ( * ( وَلكِنَّ اللَّه سَلَّمَ ) * ) .
چرا كه خداوند از روحيه و باطن همه شما آگاه بود « و او از آنچه در درون سينه هاست با خبر است » ( * ( إِنَّه عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ) * ) .
در آيه بعد مرحله ديگرى از مراحل جنگ بدر را يادآور مىشود كه با مرحله قبل تفاوت بسيار دارد ، در اين مرحله مسلمانان در پرتو بيانات گرم پيامبر ص ، و توجه بوعدههاى الهى ، و مشاهده حوادثى از قبيل باران به موقع ، براى رفع تشنگى ، و سفت شدن شنهاى روان در ميدان نبرد ، روحيه تازه اى پيدا كردند و به پيروزى نهايى اميدوار و دلگرم گشتند آن چنان كه انبوه لشكر دشمن در نظر آنها كوچك شد و كم جلوه كرد ، لذا مىگويد : « و در آن هنگام خداوند آنها را به هنگام آغاز نبرد در نظر شما كم جلوه داد » ( * ( وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 190
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٠