* ( وَالَّذِينَ هُمْ بِآياتِنا يُؤْمِنُونَ ) * ) « تقوا » اشاره به پرهيز از هر گونه گناه و آلودگى است .
و زكات به معنى وسيع كلمه و طبق حديث معروف
لكل شىء زكات
: « براى همه نعمتها و مواهب الهى ، زكاتى هست » تمام اعمال نيك را شامل مىشود .
و جمله و الذين هم بآياتنا يؤمنون ، ايمان به مقدسات را فرا مىگيرد .
و به اين ترتيب آيه مشتمل بر يك برنامه كامل و جامع است .
و اگر زكات را به معنى خصوص زكات مال تفسير كنيم ، ذكر آن از ميان ساير وظائف الهى به خاطر اهميتى است كه در عدالت اجتماعى دارد .
در حديثى از پيامبر ص چنين نقل شده است كه حضرت مشغول نماز بود ، شنيد مرد عربى مىگويد : اللهم ارحمنى و محمدا و لا ترحم معنا احدا « خداوندا تنها من و محمد ص را مشمول رحمت قرار بده و هيچكس ديگر را در اين رحمت وارد مكن » ! هنگامى كه پيامبر ص سلام نماز را داد رو به او كرده فرمود :
لقد تحجرت واسعا !
يعنى « موضوع نامحدود و وسيعى را محدود ساختى و جنبه اختصاصى به آن دادى » ! اشاره به اينكه رحمت بىپايان خدا به هيچ صورت نمىتواند محدود به من و تو باشد ( 1 ) .
هامش
( 1 ) مجمع البيان ذيل آيه مورد بحث .