« حديبية » مىخوانيم هنگامى كه « سهيل بن عمرو » به عنوان نماينده كفار مكه به سراغ پيامبر ص آمد و حضرت ص از نام او آگاه گرديد ، فرمود :
قد سهل عليكم و امركم
: « يعنى از نام » سهيل « من تفال مىزنم كه كار بر شما سهل و آسان مىگردد » ( 1 ) .
دانشمند معروف « دميرى » كه از نويسندگان قرن هشتم هجرى است ، در يكى از نوشتههاى خود اشاره به همين مطلب كرده و مىگويد اينكه پيامبر ص فال نيك را دوست مىداشت ، به خاطر آن بود كه انسان هر گاه اميدوار به فضل پروردگار باشد در راه خير گام برمىدارد و هنگامى كه اميد خود را از پروردگار قطع كند ، در راه شر خواهد افتاد و فال بد زدن مايه سوء ظن و موجب انتظار بلا و بدبختى كشيدن است ( 2 ) .
اما در مورد فال بد كه عرب آن را « تطير » و « طيره » مىنامد ، در روايات اسلامى - همانطور كه گفتيم - شديدا مذمت شده ، همانطور كه در قرآن مجيد نيز كرارا به آن اشاره گرديده و محكوم شده است ( 3 ) از جمله در حديثى مى - خوانيم كه پيغمبر ص فرمود :
الطيرة شرك
« فال بد زدن ( و آن را مؤثر در سرنوشت آدمى دانستن ) يك نوع شرك به خدا است » ( 4 ) و نيز مىخوانيم : كه اگر فال بد اثرى داشته باشد ، همان اثر روانى است ، امام صادق ع فرمود :
الطيرة على ما تجعلها ان هونتها تهونت و ان شددتها تشددت و ان لم تجعلها شيئا لم تكن شيئا
: « فال بد اثرش به همان اندازه است كه آن را مىپذيرى ، اگر آن را سبك بگيرى كم اثر خواهد بود و اگر
هامش
( 1 ) الميزان جلد 19 صفحه 86 .
( 2 ) سفينة البحار جلد دوم صفحه 102 .
( 3 ) مانند سوره يس آيه 19 سوره نمل آيه 47 و آيه مورد بحث .
( 4 ) الميزان ذيل آيه مورد بحث .