اين نكته را نيز نبايد از نظر دور داشت كه خشكسالى براى مصر بلاى بزرگى محسوب مىشد ، زيرا مصر يك كشور كاملا كشاورزى بود و خشكسالى همه طبقات آن را تحت فشار شديد قرار مىداد ، ولى مسلما آل فرعون كه صاحبان اصلى زمينها و منافع آن بودند بيش از همه زيان مىديدند .
ضمنا از آيه فوق معلوم مىشود كه خشكسالى ، چند سال ادامه يافت زيرا كلمه « سنين » جمع است ، به خصوص اينكه « * ( نَقْصٍ مِنَ الثَّمَراتِ ) * » ( كمبود ميوهها ) نيز به آن اضافه شده ، زيرا خشكساليهاى موقت ممكن است در درختان كمتر اثر بگذارد ، اما هنگامى كه طولانى گردد ، درختان را نيز از بين مىبرد ، اين احتمال نيز وجود دارد كه علاوه بر خشكسالى ، آفتى ميوههاى آنها را فرا گرفته باشد .
جمله لعلهم يذكرون گويا اشاره به اين نكته است كه توجه به حقيقت توحيد در روح آدمى از آغاز وجود دارد ، سپس به خاطر تربيتهاى نادرست و يا مستى نعمت ، آن را فراموش مىكند ، اما به هنگام گرفتارى در چنگال مشكلات مجددا يادآور مىشود و ماده تذكر كه به مفهوم يادآورى است ، مناسب همين معنى مىباشد .
قابل توجه اينكه در ذيل آيه 94 جمله لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ ( شايد در پيشگاه خدا خضوع كنند و تسليم شوند ) آمده ، كه در واقع يكى مقدمه ديگرى مىباشد ، زيرا نخست ، انسان « متذكر » مىشود و بعد در مقام « خضوع و تسليم » و يا تقاضا از پروردگار برمىآيد .
اما به جاى اينكه « آل فرعون » از اين درسهاى الهى پند بگيرند ، و از خواب خرگوشى بيدار شوند ، از اين موقعيت سوء استفاده كرده و جريان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٥