مصر با تمام ذخائرش در اختيار بنى اسرائيل قرار گيرد ، همه اينها از طريق اعجاز ، صورت گيرد و گردى هم به صورت بنى اسرائيل ننشيند .
ولى موسى ع به آنها فهماند با اينكه سرانجام پيروز خواهند شد ، اما راه درازى در پيش دارند ، و اين پيروزى طبق سنت الهى در سايه استقامت و كوشش و تلاش بدست خواهد آمد ، همانطور كه آيه مورد بحث مىگويد : « موسى گفت اميد است پروردگار شما دشمنتان را نابود كند و شما را جانشينان آنها در زمين قرار دهد » ( * ( قالَ عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ ) * ) .
ذكر كلمه « عسى » ( شايد و اميد است ) همانند كلمه « لعل » كه در بسيارى از آيات قرآن آمده است ، در حقيقت اشاره به اين است كه اين پيروزى و موفقيت ، شرائطى دارد كه بدون آن شرائط ، به آن نخواهيد رسيد ( شرح بيشتر در اين باره را در ذيل آيه 84 سوره نساء جلد چهارم صفحه 35 مطالعه فرمائيد ) .
و در پايان آيه مىفرمايد : خداوند اين نعمتها را به شما خواهد داد و آزادى از دست رفته را به شما برمىگرداند ، « تا ببيند چگونه عمل خواهيد كرد » ( * ( فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ ) * ) .
يعنى پس از پيروزى ، دوران آزمايش شما شروع خواهد شد ، آزمايش ملتى فاقد همه چيز كه در پرتو هدايت الهى همه چيز را پيدا كرده است .
اين تعبير ضمنا اشعارى به اين دارد كه در آينده از بوته اين آزمايش خوب بيرون نخواهيد آمد ، و شما هم به هنگام قدرت يافتن همچون ديگران دست به ظلم و فساد خواهيد زد .
در روايتى كه در كتاب كافى از امام باقر ع نقل شده چنين مىخوانيم :
قال وجدنا فى كتاب على صلوات اللَّه عليه * ( إِنَّ الأَرْضَ لِلَّه يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ) * انا و أهل بيتي الذين اورثنا اللَّه الارض و نحن المتقون
( 1 ) .
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين جلد دوم صفحه 56 .