كه نشخوار مىكند اما تمام سمچاك نيست ، آن براى شما ناپاك است » .
از جمله بعد در آيه فوق كه تنها سخن از گاو و گوسفند به ميان آورده نيز مىتوان استفاده كرد كه شتر براى يهود به كلى حرام بوده است ( دقت كنيد ) .
سپس مىفرمايد : « پيه و چربى موجود در بدن گاو و گوسفند را نيز بر آنها حرام كرده بوديم » ( * ( وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما ) * ) .
و به دنبال آن ، سه مورد را استثناء مىكند ، نخست « چربىهايى كه در پشت اين دو حيوان قرار دارد » ( * ( إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما ) * ) .
« و چربىهايى كه در پهلوها و لابلاى امعاء قرار گرفته » ( * ( أَوِ الْحَوايا ) * ) ( 1 ) .
« و چربىهايى كه با استخوان آميخته شده است » ( * ( أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ) * ) ولى در پايان آيه تصريح مىكند كه اينها در حقيقت بر يهود حرام نبود ، « اما به خاطر ظلم و ستمى كه مىكردند ، از اين گونه گوشتها و چربيها كه مورد علاقه آنها بود به حكم خدا محروم شدند » ( * ( ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِبَغْيِهِمْ ) * ) .
و براى تاكيد اضافه مىكند : « اين يك حقيقت است و ما راست مىگوئيم » ( * ( وَإِنَّا لَصادِقُونَ ) * ) .
در اينجا به دو نكته بايد توجه كرد
1 - در اينكه بنى اسرائيل چه ظلم و ستمى كرده بودند كه خداوند پاره اى از نعمتهايى را كه مورد علاقه آنها بود بر آنها تحريم كرد ؟ در ميان مفسران گفتگو است ، ولى آنچه از آيه 160 و 161 سوره نساء استفاده مىشود اين است كه علت تحريم مزبور چند چيز بوده است :
ظلم و ستم بر ضعفاء و جلوگيرى كردن از دعوت انبياء در مسير هدايت
هامش
( 1 ) « حوايا » جمع « حاويه » ( بر وزن زاويه ) به معنى مجموعه محتويات شكم حيوان است كه به صورت يك كره مىباشد و امعاء در درون آن قرار گرفته است .