اين خانه مقدس رمز وحدت مردم و مركزى براى اجتماع دلها ، و كنگره عظيم براى استحكام پيوندهاى گوناگون مىباشد ، و در پرتو اين خانه مقدس و مركزيت و معنويت آن كه از ريشههاى عميق تاريخى مايه مىگيرد مىتوانند بسيارى از نابسامانيهاى خود را سامان بخشند و كاخ سعادت خود را بر پايه آن استوار سازند ، و لذا در سوره آل عمران ، خانه كعبه را نخستين خانه اى كه به سود مردم ساخته شده معرفى مىنمايد ( 1 ) .
حقيقت اين است كه با توجه به وسعت معنى « * ( قِياماً لِلنَّاسِ ) * » مسلمانان مىتوانند در پناه اين خانه و دستور سازنده حج ، همه كار خود را سامان بخشند .
و از آنجا كه اين مراسم بايد در محيطى امن و امان از جنگ و كشمكش و نزاع صورت گيرد اشاره به اثر ماههاى حرام ( ماههايى كه جنگ مطلقا در آن ممنوع است ) در اين موضوع كرده ، مىفرمايد : ( * ( وَالشَّهْرَ الْحَرامَ ) * ) ( 2 ) .
و نيز نظر به اينكه وجود قربانيهاى بىنشان ( هدى ) و قربانيهاى نشاندار ( قلائد ) كه تغذيه مردم را در ايامى كه اشتغال به مراسم حج و عمره دارند تامين كرده و فكر آنها را از اين جهت آسوده مىكند ، تاثيرى در تكميل اين برنامه دارد به آنها نيز اشاره كرده ، مىگويد ( * ( وَالْهَدْيَ وَالْقَلائِدَ ) * ) .
و از آنجا كه مجموع اين برنامهها و قوانين و مقررات حساب شده درباره صيد و همچنين حرم مكه و ماه حرام و غير اينها حكايت از عمق تدبير و وسعت علم چنين قانونگذارى مىكند ، در پايان آيه چنين مىگويد : « خداوند اين برنامههاى منظم را به خاطر اين قرار داد تا بدانيد علم او به اندازه اى وسيع است كه آنچه در آسمانها و زمين است مىداند و از همه چيز - مخصوصا نيازمنديهاى روحى و جسمى بندگانش - با خبر است
هامش
( 1 ) آل عمران آيه 96 .
( 2 ) درباره ماههاى حرام در جلد دوم صفحه 19 ذيل آيه 194 سوره بقره بحث شد .