در اينكه منظور از طعام چيست ؟ بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه مراد ماهيانى است كه بدون صيد ميميرند و به روى آب مىمانند ، در حالى كه مىدانيم اين سخن درست نيست ، زيرا ماهى مرده خوردنش حرام است ، اگر چه در بعضى از روايات اهل تسنن تصريح به حليت آن شده است .
آنچه بيشتر از ظاهر آيه استفاده مىشود اين است كه منظور از طعام همان خوراكى است كه از ماهيان صيد شده ترتيب داده شود ، زيرا آيه مىخواهد دو چيز را مجاز كند نخست صيد كردن و ديگر غذاى صيد شده خوردن .
ضمنا از مفهوم اين تعبير فتواى معروفى كه در ميان فقهاى ما وجود دارد ، نيز اجمالا استفاده مىشود كه در مورد حيوانات صحرايى نه تنها اقدام به صيد كردن حرام است بلكه خوردن گوشت حيوانات صيد شده نيز مجاز نيست .
سپس به فلسفه اين حكم اشاره كرده مىگويد : « اين بخاطر اين است كه شما و مسافران بتوانيد بهره ببريد » ( * ( مَتاعاً لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ ) * ) .
يعنى بخاطر اينكه در حال احرام براى تغذيه به زحمت نيفتيد و بتوانيد از يك نوع صيد بهره مند شويد ، اين اجازه در مورد صيد دريا به شما داده شده است .
و از آنجا كه معمولا مسافران اگر بخواهند ماهى صيد شده را با خود ببرند آن را با نمك آميخته و به صورت « ماهى شور » در مىآورند ، بعضى از مفسران جمله فوق را به اين گونه تفسير كردهاند كه افراد « مقيم » مىتوانند از ماهى تازه و « مسافران » از ماهى شور استفاده كنند .
اشتباه نشود اينكه در آيه فوق مىخوانيم صيد دريا براى شما حلال شده مفهومش يك حكم كلى و عمومى درباره صيدهاى دريا نيست ، آن چنان كه بعضى پنداشتهاند ، زيرا آيه نمىخواهد اصل حكم صيدهاى دريا را بيان كند ، بلكه هدف آيه اين است كه به محرم اجازه دهد صيدهاى دريا كه قبل از احرام براى او حلال بوده در حال احرام از آن استفاده كند ، و به تعبير ديگر آيه اصل تشريع
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 86
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٦