اين سه چيز است يا بايد ترتيب را در آن رعايت كند ، نخست قربانى نمايد و اگر نتوانست ، اطعام مسكين ، و اگر آن هم ميسر نشد روزه بگيرد ، در ميان مفسران و فقهاء گفتگو است ، اما ظاهر آيه تخيير است .
اين كفارات به خاطر آن است كه كيفر كار خلاف خود را ببيند ( * ( لِيَذُوقَ وَبالَ أَمْرِه ) * ) ( 1 ) .
اما از آنجايى كه هيچ حكمى معمولا شامل گذشته نمىشود ، تصريح مىكند كه خدا از تخلفاتى كه در اين زمينه در گذشته انجام دادهايد ، عفو فرموده است ( * ( عَفَا اللَّه عَمَّا سَلَفَ ) * ) .
و هر گاه كسى به اين اخطارهاى مكرر و حكم كفاره اعتنا نكند و باز هم مرتكب صيد در حال احرام شود ، خداوند از چنين كسى انتقام خواهد گرفت و خداوند توانا است ، و به موقع انتقام مىگيرد ( * ( وَمَنْ عادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّه مِنْه وَاللَّه عَزِيزٌ ذُو انْتِقامٍ ) * ) .
در ميان مفسران گفتگو است كه آيا كفاره صيد با تكرار آن تكرار مىشود يا نه ؟
ظاهر آيه اين است كه در صورت تكرار تنها تهديد به انتقام الهى شده و اگر كفاره نيز تكرار مىشد مىبايست تنها به ذكر انتقام الهى قناعت نشود و تكرار كفاره نيز تصريح گردد ، در رواياتى كه از طريق اهل بيت ع به ما رسيده اين موضوع آمده است .
در آيه بعد پيرامون صيدهاى دريا سخن به ميان آورده ، مىگويد : « صيد دريا و طعام آن براى شما ( در حال احرام ) حلال است » ( * ( أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعامُه ) * ) .
هامش
( 1 ) و بال - چنان كه راغب در « مفردات » گويد در اصل از « وبل » و « وابل » به معنى باران سنگين گرفته شده و سپس به كار مشكل و شاق و سنگين نيز اطلاق شده است ، و از آنجا كه مجازات و كيفر نيز داراى شدت و سنگينى است به آن « و بال » مىگويند .