آنها دلخوش بودند كه پيروان تسليمى دارند و بر آنها حكومت مىكنند ، و ما نيز از زرق و برقهاى دنيا و لذات بىقيد و شرط و زودگذر آن كه بر اثر وسوسههاى شياطين دلانگيز و دلچسب جلوه مىنمود دلخوش بوديم ! .
در اينكه منظور از اجل در اين آيه چيست ؟ آيا پايان زندگى يا روز رستاخيز است ميان مفسران گفتگو است اما ظاهرا پايان زندگى است ، زيرا « اجل » به اين معنى در بسيارى از آيات قرآن به كار رفته است .
اما خداوند همه اين پيشوايان و پيروان مفسد و فاسد را مخاطب ساخته مىگويد : « جايگاه همه شما آتش است و جاودانه در آن خواهيد ماند مگر آنچه خدا بخواهد » ( * ( قالَ النَّارُ مَثْواكُمْ خالِدِينَ فِيها إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * ) .
استثناء با جمله « * ( إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * » ( مگر آنچه خدا بخواهد ) يا اشاره به اين است كه ابديت عذاب و كيفر در اين گونه موارد سلب قدرت از پروردگار نمىكند ، هر گاه بخواهد مىتواند آن را تغيير دهد اگر چه در مورد عده اى ثابت نگه مىدارد .
و يا اشاره به آن افرادى است كه استحقاق ابديت عذاب را ندارند و يا قابليت شمول عفو الهى را دارند كه بايد از حكم خلود و جاودانى بودن مجازات استثنا شوند .
و در پايان آيه مىفرمايد : « پروردگار تو حكيم و دانا است » ( * ( إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ ) * ) .
هم كيفرش روى حساب است و هم عفو و بخشش ، و به خوبى از موارد آنها آگاه مىباشد .
در آيه بعد اشاره به يك قانون هميشگى الهى در مورد اين گونه اشخاص كرده مىگويد : « همان گونه كه ستمگران و طاغيان در اين دنيا حامى و پشتيبان
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 440
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٠