اين تشبيه در آن روز كه هنوز اين واقعيت علمى به ثبوت نرسيده بود در حقيقت از معجزات علمى قرآن محسوب مىگردد .
5 - شرح صدر چيست ؟
در آيه فوق سعه صدر ( گشادگى سينه ) يكى از مواهب بزرگ و ضيق صدر ( تنگى سينه ) يكى از كيفرهاى الهى شمرده شده است ، همانطور كه خداوند در مقام بيان يك موهبت عظيم به پيامبر خود مىگويد ، « أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ » :
« آيا سينه تو را وسيع و گشاده نساختيم » ( 1 ) .
و اين موضوعى است كه با مطالعه در حالات افراد به خوبى مشاهد مىشود ، بعضى روحشان آن چنان باز و گشاده است كه آمادگى براى پذيرش هر واقعيتى - هر چند بزرگ باشد - دارند ، اما به عكس بعضى روحشان آن چنان تنگ و محدود است كه گويا راهى و جايى براى نفوذ هيچ حقيقتى در آن نيست . افق ديد فكرى آنها محدود به زندگى روزمره و خواب و خور آنها است ، اگر به آنها برسد همه چيز درست است و اگر كمترين تغييرى در آن پيدا شود گويا همه چيز پايان يافته و دنيا خراب شده است ! .
هنگامى كه آيه فوق نازل شد از پيامبر ص پرسيدند شرح صدر چيست ؟
پيامبر ص فرمود :
نور يقذفه اللَّه فى قلب من يشاء فينشرح له صدره و ينفسح
: « نورى است كه خدا در قلب هر كس بخواهد مىافكند و در پرتو آن ، روح او وسيع و گشاده مىشود » .
پرسيدند : آيا نشانه اى دارد كه با آن شناخته شود ؟
فرمود :
نعم ، الانابة الى دار الخلود و التجافى عن دار الغرور و الاستعداد للموت قبل نزول الموت
( 2 ) : « آرى نشانه اش توجه به سراى جاويدان و دامن
هامش
( 1 ) سوره شرح آيه 1 .
( 2 ) مجمع البيان جلد 4 صفحه 363 .