نخست مىگويد : هر كس را خدا بخواهد هدايت كند سينه اش را براى پذيرش حق گشاده مىسازد و آن كس را كه بخواهد گمراه سازد سينه اش را آن چنان تنگ و محدود مىكند كه گويا مىخواهد به آسمان بالا رود « ( * ( فَمَنْ يُرِدِ اللَّه أَنْ يَهْدِيَه يَشْرَحْ صَدْرَه لِلإِسْلامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّه يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ ) * ) .
و براى تاكيد اين موضوع اضافه مىكند « خداوند اينچنين ، پليدى و رجس را ، بر افراد بىايمان قرار مىدهد » و سراپاى آنها را نكبت و سلب توفيق فرا خواهد گرفت ( * ( كَذلِكَ يَجْعَلُ اللَّه الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ ) * )
در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد :
1 - كرارا گفتهايم كه منظور از « هدايت » و « اضلال » الهى فراهم ساختن يا از ميان بردن مقدمات هدايت در مورد كسانى است كه آمادگى و عدم آمادگى خود را براى پذيرش حق با اعمال و كردار خويش اثبات كردهاند .
آنان كه پويندگان راه حقند و جويندگان و تشنگان زلال ايمان ، خداوند چراغهاى روشنى فرا راه آنها قرار مىدهد تا براى بدست آوردن اين آب حيات در ظلمات گم نشوند ، اما آنها كه بىاعتنايى خود را نسبت به اين حقايق ثابت كردهاند از اين امدادهاى الهى محروم و در مسير خود با انبوهى از مشكلات روبرو مىگردند و توفيق هدايت از آنها سلب مىشود .
بنا بر اين نه دسته اول در پيمودن اين مسير مجبورند و نه دسته دوم در كار خود ، و هدايت و ضلالت الهى در واقع مكمل چيزى است كه خودشان خواستهاند و انتخاب كردهاند .
2 - منظور از « صدر » ( سينه ) در اينجا روح و فكر است و اين كنايه در بسيارى از موارد به كار مىرود ، و منظور از شرح ( گشاده ساختن ) همان