و اينكه در روايات اسلامى مىخوانيم « المؤمن ينظر بنور اللَّه » : « انسان با ايمان با نور خدا نگاه مىكند » اشاره به همين حقيقت است ، گرچه با اينهمه باز نمىتوان روشنبينى خاصى را كه انسان با ايمان پيدا مىكند با بيان و قلم توصيف كرد ، بلكه بايد طعم آن را چشيد و وجودش را احساس نمود ! .
سپس چنين فرد زنده و فعال و نورانى و موثرى را با افراد بىايمان لجوج مقايسه كرده مىگويد : « آيا چنين كسى همانند شخصى است كه در امواج ظلمتها و تاريكيها فرو رفته و هرگز از آن خارج نمىگردد » ؟ ! ( * ( كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ لَيْسَ بِخارِجٍ مِنْها ) * ) .
قابل توجه اينكه نمىگويد « كمن فى الظلمات » ( همانند كسى كه در ظلمتها است ) بلكه مىگويد « * ( كَمَنْ مَثَلُه فِي الظُّلُماتِ ) * » ( همانند كسى كه مثل او در ظلمات است ) بعضى گفتهاند هدف از اين تعبير اين بوده كه اثبات شود چنان افراد به قدرى در تاريكى و بدبختى فرو رفتهاند كه وضع آنها ضرب المثلى شده است كه همه افراد فهميده از آن آگاهند .
ولى ممكن است اين تعبير اشاره به معنى لطيفترى باشد و آن اينكه : از هستى و وجود اين گونه افراد در حقيقت چيزى جز يك شبح ، يك قالب ، يك مثال و يك مجسمه باقى نمانده است هيكلى دارند بىروح و مغز و فكرى از كار افتاده ! اين نكته نيز لازم به يادآورى است كه راهنماى مؤمنان « نور » ( با صيغه مفرد ) و محيط كافران « ظلمات » ( با صيغه جمع ) ذكر شده ، چرا كه ايمان يك حقيقت بيش نيست ، و رمز وحدت و يگانگى است و كفر و بىايمانى سرچشمه پراكندگى و تفرقه و تشتت است .
و در پايان آيه اشاره به علت اين سرنوشت شوم كرده ، مىگويد : « اينچنين اعمال كافران در نظرشان جلوه داده شده است » ( * ( كَذلِكَ زُيِّنَ لِلْكافِرِينَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 427
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٧