اصرار در كجروى و تعصبهاى جاهلانه و عدم تسليم در مقابل حق ، درك و ديد سالم را از دست دادهاند ، و گيج و گمراه در سرگردانى به سر مىبرند ، و چنين مىگويد :
« ما دلها و چشمهاى آنها را وارونه و دگرگون مىنمائيم ، آن چنان كه در آغاز و ابتداى دعوت ايمان نياوردند » ( * ( وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِه أَوَّلَ مَرَّةٍ ) * ) .
در اينجا نيز اين كار به خدا نسبت داده شده است نظير چيزى كه در آيات قبل گذشت ، و اين در حقيقت عكس العمل و نتيجه اعمال خود آنها است ، و نسبت دادن آن به خدا به عنوان اين است كه او علت العلل و سرچشمه جهان هستى است ، و هر خاصيتى در هر چيز است به اراده او است ، و به تعبير ديگر خداوند در لجاجت و كجروى و تعصبهاى كوركورانه اين اثر را آفريده است كه تدريجا درك و ديد انسان را از كار مىاندازد .
و در پايان آيه مىفرمايد : « ما آنها را در حال طغيان و سركشى به حال خود وامىگذاريم تا سرگردان شوند » ( * ( وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ) * ) ( 1 ) .
خداوند همه ما را از گرفتار شدن در چنين سرگردانى كه زائيده اعمال بىرويه خود ما است حفظ كند ، و درك و ديد كاملى به ما مرحمت نمايد كه چهره حقيقت را آن چنان كه هست بنگريم .
هامش
( 1 ) يعمهون از ماده « عمه » ( بر وزن قدح ) به معنى سرگردانى و تحير است .