مىفرستد كه حساب اعمالتان را دقيقا نگاهدارى كنند « ( * ( وَهُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِه وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً ) * ) .
همانطور كه سابقا نيز اشاره كرديم « قاهريت » به معنى غلبه و تسلط كامل بر چيزى است به طورى كه هيچگونه توانايى مقاومت در طرف مقابل نباشد ، و به عقيده بعضى اين كلمه معمولا در جايى به كار برده مىشود كه طرف مقابل داراى عقل باشد ، در حالى كه لفظ غلبه هيچ يك از اين دو خصوصيت را ندارد ، بلكه معنى آن كاملا وسيع است .
« حفظة » جمع « حافظ » و در اينجا به معنى فرشتگانى است كه مامور نگاهدارى حساب اعمال انسانها هستند ، همانطور كه در سوره انفطار آيه 10 تا 13 مىخوانيم ( إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ . كِراماً كاتِبِينَ . يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ ) : « مراقبان و حافظانى بر شما گمارده شده ، آنها نويسندگان بزرگوارى هستند كه از هر كار شما آگاهند » .
بعضى از مفسران معتقدند كه آنها حافظ اعمال انسان نيستند ، بلكه ماموريت آنها حفظ خود انسان از حوادث و بلاها تا رسيدن اجل معين مىباشد ، و جمله ( * ( حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ ) * ) را كه بعد از « حفظة » ذكر شده ، قرينه آن مىدانند ، و آيه 11 سوره رعد را نيز ممكن است ، گواه بر اين سخن گرفت ( 1 ) .
ولى دقت در مجموع آيه مورد بحث نشان مىدهد كه منظور از حفظ در اينجا همان حفظ اعمال است و در مورد فرشتگانى كه مامور حفظ انسانها هستند ، به خواست خدا در تفسير سوره رعد بحث خواهيم كرد .
سپس مىفرمايد : نگاهدارى اين حساب تا لحظه پايان زندگى و فرا رسيدن مرگ ادامه دارد ( * ( حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ ) * ) .
« و در اين هنگام فرستادگان ما كه مامور قبض ارواحند روح او را مىگيرند »
هامش
( 1 ) تفسير الميزان جلد 7 صفحه 134 .