اعماق روح ما نفوذ مىكند . . . آرى از همه اينها به طور يكسان با خبر است .
باز در جمله بعد براى تاكيد احاطه علمى خداوند ، اشاره به خصوص در اين مورد كرده و مىفرمايد : « هيچ برگى از درختى جدا نمىشود ، مگر اينكه آن را مىداند » ( * ( وَما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها ) * ) .
يعنى تعداد اين برگها و لحظه جدا شدنشان از شاخهها و گردش آنها در وسط هوا و لحظه قرار گرفتنشان روى زمين ، همه اينها در پيشگاه علم او روشن است .
« همچنين هيچ دانه اى در مخفيگاه زمين قرار نمىگيرد ، مگر اينكه تمام خصوصيات آن را مىداند ( * ( وَلا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الأَرْضِ ) * ) .
در حقيقت دست روى دو نقطه حساس گذارده شده است ، كه براى هيچ انسانى هر چند ميليونها سال از عمر او بگذرد ، و دستگاههاى صنعتى و تكامل حيرتانگيز پيدا كند ، احاطه بر آن ممكن نيست .
چه كسى مىداند بادها در هر شبانه روز در سرتاسر كره زمين چه بذرهايى را از گياهان جدا كرده و به چه نقطه اى مىپاشد ، بذرهايى كه ممكن است گاهى ساليان دراز در اعماق زمين مخفى بمانند ، تا آب كافى براى رشد و نمو به دست آورند ؟ .
چه كسى مىداند كه در هر ساعت به وسيله حشرات و يا به وسيله انسانها چند دانه از چه نوع بذر و در كدام نقطه زمين افشانده مىشوند ؟ .
كدام مغز الكترونيكى مىتواند ، تعداد برگهايى كه در يك روز از شاخه درختان جنگلها جدا مىشوند حساب كند ؟ .
نگاه به منظره يك جنگل مخصوصا در فصل پائيز ، و به ويژه به دنبال يك رگبار يا يك تند باد ، و منظره بديعى كه سقوط پى در پى برگها پيدا مىكند ، به خوبى اين حقيقت را ثابت مىكند ، كه اين گونه علوم هيچ گاه ممكن نيست در دسترس انسان قرار گيرد .
در واقع سقوط برگها لحظه مرگ آنها است ، و سقوط دانهها در مخفيگاه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 270
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٠