جبران مىكنند در كتابها و در ميان مردم شايع است كه همه آنها را نمىتوان افسانه دانست .
و مسلم است آنها را به آسانى نمىتوان ناشى از غريزه دانست ، زيرا غريزه معمولا سرچشمه كارهاى يك نواخت و مستمر است ، اما اعمالى كه در شرائط خاصى كه قابل پيشبينى نبوده بعنوان عكس العمل انجام مىگردد به فهم و شعور شبيه تر است تا به غريزه .
هم امروز بسيارى از حيوانات را براى مقاصد قابل توجهى تربيت مىكنند ، سگهاى پليس براى گرفتن جنايتكاران ، كبوترها براى رساندن نامهها ، و بعضى از حيوانات براى خريد جنس از مغازهها ، و حيوانات شكارى براى شكار كردن ، آموزش مىبينند و وظائف سنگين خود را با دقت عجيبى انجام مىدهند ، ( امروز حتى براى بعضى از حيوانات رسما مدرسه افتتاح كردهاند ! ) از همه اينها گذشته ، در آيات متعددى از قرآن ، مطالبى ديده مىشود كه دليل قابل ملاحظه اى براى فهم و شعور بعضى از حيوانات محسوب مىشود ، داستان فرار كردن مورچگان از برابر لشگر سليمان ، و داستان آمدن هدهد به منطقه « سبا و يمن » و آوردن خبرهاى هيجانانگيز براى سليمان شاهد اين مدعا است .
در روايات اسلامى نيز احاديث متعددى در زمينه رستاخيز حيوانات ديده مىشود ، از جمله :
از ابو ذر نقل شده كه مىگويد : ما خدمت پيامبر ص بوديم كه در پيش روى ما دو بز به يكديگر شاخ زدند ، پيغمبر ص فرمود ، مىدانيد چرا اينها به يكديگر شاخ زدند ؟ حاضران عرض كردند : نه ، پيامبر ص فرمود ولى خدا مىداند چرا ؟ و به زودى در ميان آنها داورى خواهد كرد ( 1 ) .
هامش
( 1 ) تفسير مجمع البيان و نور الثقلين ذيل آيه بالا .