خير و بركت و پيروزى و سعادتى نصيب تو شود از پرتو قدرت او است زيرا او است كه بر همه چيز توانا است « ( * ( وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّه بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَه إِلَّا هُوَ وَإِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * ) ( 1 ) در حقيقت توجه به غير خدا به خاطر اين است كه يا آنها را سرچشمه خيرات و يا بر طرف كننده مصائب و مشكلات مىدانند ، همانطور كه خضوع تا سر حد پرستش در برابر صاحبان قدرت و زر و زور نيز يكى از اين دو انگيزه را دارد ، آيه فوق مىگويد اراده خداوند بر همه چيز حكومت مىكند ، اگر نعمتى را از كسى سلب كند و يا نعمتى را به كسى ارزانى دارد هيچ منبع قدرتى در جهان نيست كه بتواند آن را دگرگون سازد ، پس چرا در برابر غير خدا سر تعظيم فرود مىآورند ؟
تعبير به « يمسسك » در مورد « خير » و « شر » كه از ماده « مس » گرفته شده اشاره به اين است كه حتى كوچكترين خير و شرى بدون اراده و قدرت او ممكن نيست .
اين موضوع نيز لازم به تذكر است كه : آيه فوق با صراحت كامل عقيده « ثنويين » ( دوگانه پرستان ) را كه قائل به دو مبدأ خير و شر بودند رد مىكند و هر دو را از ناحيه خدا مىداند ، ولى در جاى خود گفتهايم كه « شر مطلق » در جهان وجود ندارد و بنا بر اين هنگامى كه شر به خدا نسبت داده مىشود منظور امورى است كه به ظاهر سلب نعمت است ولى در واقع و در مورد خود خير است ، يا براى بيدار باش و يا تعليم و تربيت و بر طرف ساختن غرور و طغيان و خود خواهى و يا به خاطر مصالح ديگر است .
در آيه بعد براى تكميل اين بحث مىگويد : « او است كه بر تمام بندگان قاهر و مسلط است » ( * ( وَهُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِه ) * ) .
هامش
( 1 ) « ضر » عبارت است از كمبودهايى كه به انسان دست مىدهد اعم از اينكه جنبه بدنى داشته باشد مثل نقصان عضو و انواع بيماريها و يا جنبه روحى داشته باشد مثل جهل و سفاهت و جنون و يا جنبههاى ديگر مانند از بين رفتن مال و مقام و فرزندان .