تفسير : پناهگاهى غير از خدا نيست
بعضى براى آيات فوق شان نزولى نقل كردهاند كه : « جمعى از اهل مكه خدمت پيامبر ص آمدند و گفتند : اى محمد ! تو آئين قوم خود را ترك گفتى و مىدانيم كه اين كار عاملى جز فقر ندارد ! ، ما حاضريم اموال خود را با تو تقسيم كنيم و تو را كاملا ثروتمند نمائيم تا دست از خدايان ما بردارى و به آئين اصلى ما بازگردى آيات فوق نازل شد و به آنها پاسخ گفت ( 1 ) .
البته همانطور كه قبلا گفته شد آيات اين سوره طبق روايات وارده ، يك جا در مكه نازل شده بنا بر اين نمىتواند هر يك شان نزول خاصى داشته باشد ، ولى در زمانهاى قبل از نزول اين سوره گفتگوها و بحثهايى ميان پيامبر و مشركان وجود داشته است و قسمتى از آيات اين سوره ناظر به آن گفتگوها است ، بنا بر اين هيچ مانعى ندارد كه چنين سخنى ميان پيامبر و مشركان رد و بدل شده باشد و خداوند در اين آيات به آن سخنان اشاره كرده ، و پاسخ مىگويد .
به هر حال در اين آيات نيز هدف ، اثبات توحيد و مبارزه با شرك و بتپرستى است ، مشركان با اينكه آفرينش جهان را مخصوص ذات خداوند مىدانستند بتها را به عنوان تكيه گاه و پناهگاه براى خود انتخاب كرده بودند و گاه براى هر يك از نيازمنديهاى خود به يكى از بتها تكيه مىكردند به خدايان متعدد : خداى باران ، خداى نور ، خداى ظلمت ، خداى جنگ و صلح ، و خداى رزق و روزى قائل بودند و اين همان عقيده ارباب انواع مىباشد كه در يونان قديم نيز وجود داشت .
هامش
( 1 ) تفسير ابو الفتوح رازى و تفسير مجمع البيان ذيل آيه .