طبق اين مقدمه همه جهان هستى ملك خدا است و تدبير آن به دست او است .
2 - « پروردگار عالم سرچشمه تمام رحمتها است ، او است كه رحمت را بر عهده خويش قرار داده ، و مواهب بىشمار ، به همه ارزانى مىدارد » ( * ( كَتَبَ عَلى نَفْسِه الرَّحْمَةَ ) * ) .
آيا ممكن است كه چنين خداوندى اجازه دهد رشته حيات انسانها با مرگ به كلى پاره شود و تكامل و حيات ادامه نيابد ؟ آيا اين با اصل « فياض بودن » و « رحمت واسعه » او مىسازد ؟ آيا او در مورد بندگان خود كه مالك و مدبر آنها است ممكن است چنان بىمهرى كند كه بعد از مدتى راه فنا بپويند و تبديل به هيچ و پوچ شوند ؟ .
مسلما ، نه ، بلكه رحمت واسعه او ايجاب مىكند كه موجودات مخصوصا انسان را در مسير تكامل پيش ببرد همانطور كه در پرتو رحمت خويش بذر كوچك و بىارزشى را تبديل به درخت تناور و برومند ، يا شاخه گل زيبايى مىكند ، همانطور كه در پرتو فيض خود نطفه بى ارزش را به انسان كاملى مبدل مىسازد ، همين رحمت ايجاب مىكند انسان را كه استعداد بقاء و زندگى جاودانى دارد پس از مرگ در لباس حياتى نوين و در عالمى وسيعتر در آورد و در اين سير ابدى تكامل دست رحمتش پشت سر او باشد .
لذا به دنبال اين دو مقدمه مىگويد : « به طور مسلم همه شما را در روز رستاخيز ، روزى كه هيچگونه شك و ترديدى در آن نيست جمع خواهد كرد » ( * ( لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيه ) * ) .
قابل توجه اينكه آيه با سؤال و به اصطلاح استفهام تقريرى كه به منظور اقرار گرفتن از طرف مىباشد شروع شده است ، و چون اين مطلب هم از نظر فطرت مسلم بوده و هم خود مشركان به آن اعتراف داشتهاند كه مالكيت عالم هستى متعلق به بتها نيست ، بلكه مربوط به خدا است ، بلافاصله خود او پاسخ سؤال را مىگويد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 165
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٦٥