تفسير :
قرآن در اينجا براى بيدار ساختن اين افراد لجوج و خود خواه از راه ديگرى وارد شده و به پيامبر دستور مىدهد كه به آنها سفارش كند ، در زمين به سير و سياحت بپردازند و عواقب كسانى كه حقايق را تكذيب كردند با چشم خود ببينند ، شايد بيدار شوند ( * ( قُلْ سِيرُوا فِي الأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ ) * ) .
شك نيست كه مشاهده آثار گذشتگان و اقوامى كه بر اثر پشت پا زدن به حقايق راه فنا و نابودى را پيمودند ، تاثيرش بسيار بيشتر از مطالعه تاريخ آنها در كتابها است ، زيرا اين آثار حقيقت را محسوس و قابل لمس مىسازد .
شايد به خاطر همين است كه جمله انظروا ( نگاه كنيد ) را به كار برده نه « تفكروا » ( بينديشيد ) .
ضمنا ذكر كلمه « ثم » كه معمولا در مورد عطف با فاصله زمانى به كار مىرود ، ممكن است به خاطر توجه دادن به اين حقيقت باشد كه در اين سير و قضاوت خود عجله نكنند ، بلكه هنگامى كه آثار گذشتگان را مشاهده كردند ، با حوصله و دقت بينديشند سپس نتيجه گيرى كرده ، عاقبت كار آنها را با چشم ببينند در مورد سير و سياحت در زمين و تاثير فوق العاده آن در بيدار ساختن افكار مشروحا در ذيل آيه 137 سوره آل عمران ( جلد سوم صفحه 102 ) بحث كرديم .