« و بعد از آنها اقوام ديگرى روى كار آورديم » ( * ( وَأَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ ) * ) .
آيا نبايد مطالعه حال گذشتگان براى آنها سرمشقى بشود ؟ ! و از خواب غفلت بيدار ، و از مستى غرور هشيار گردند ، آيا خداوندى كه درباره گذشتگان چنين عمل كرد توانايى ندارد همان برنامه را نيز درباره اينها اجرا كند ؟ ! در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت :
1 - « قرن » گرچه معمولا به معنى يك زمان طولانى ( صد سال يا هفتاد سال يا سى سال ) آمده است ، ولى گاهى - همانطور كه اهل لغت تصريح كردهاند - به قوم و جمعيتى كه در يك زمان قرار دارند گفته مىشود ( اصولا قرن از ماده اقتران و به معنى نزديكى است و چون اهل عصر واحد و زمانهاى متقارب به هم نزديكند به آنها ، و هم به زمان آنها قرن گفته مىشود ) .
2 - در آيات قرآن مكرر به اين موضوع اشاره شده كه امكانات فراوان مادى باعث غرور و غفلت افراد كم ظرفيت مىشود ، زيرا با داشتن اينها خود را بىنياز از پروردگار مىپندارند ، غافل از اينكه اگر لحظه به لحظه و ثانيه به ثانيه كمك و امداد الهى به آنها نرسد ، نابود و خاموش مىگردند چنان كه مىخوانيم « إِنَّ الإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآه اسْتَغْنى » : انسان طغيان مىكند هنگامى كه خود را بىنياز پندارد » ( 1 ) .
3 - اين هشدار مخصوص بت پرستان نيست ، هم امروز قرآن نيز به دنياى ثروتمند ماشينى كه بر اثر فراهم بودن امكانات زندگى از باده غرور سر مست شده ، هشدار مىدهد كه وضع گذشتگان را فراموش نكنيد كه چگونه بر اثر عامل گناه ، همه چيز را از دست دادند ، شما هم با روشن شدن جرقه آتش يك جنگ جهانى ديگر ممكن است همه چيز را از دست بدهيد و به دوران قبل از تمدن
هامش
( 1 ) سوره علق آيه 6 و 7 .