[ سوره الأنعام ‹ 6 › : آيه 3 ]
وَ هُوَ اللَّه فِي السَّماواتِ وَفِي الأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ ما تَكْسِبُونَ ‹ 3 ›
ترجمه :
3 - او است خداوند در آسمانها و در زمين ، پنهان و آشكار شما را مىداند و از آنچه ( انجام مىدهيد و ) به دست مىآوريد با خبر است .
تفسير :
در اين آيه براى تكميل بحث گذشته در زمينه توحيد و يگانگى خدا و پاسخ گفتن به كسانى كه براى هر دسته اى از موجودات خدايى قائلند و مىگويند خداى باران ، خداى جنگ ، خداى صلح ، خداى آسمان و مانند آن چنين مىگويد :
« او است خداوندى كه الوهيتش بر تمام آسمانها و زمين حكومت مىكند » ( * ( وَهُوَ اللَّه فِي السَّماواتِ وَفِي الأَرْضِ ) * ) ( 1 ) يعنى با توجه به اينكه خالق همه چيز او است ، مدبر و اداره كننده همه نيز او مىباشد . - زيرا حتى مشركان جاهليت خالق و آفريدگار را « اللَّه » مىدانستند ولى تدبير و تصرف را براى بتها قائل بودند .
آيه به آنها پاسخ مىدهد : كسى كه خالق است ، تدبير و تصرف در همه جا نيز به دست او است .
اين احتمال نيز در تفسير آيه وجود دارد كه خداوند در همه جا حاضر است ، در آسمانها و در زمين و جايى از او خالى نيست ، نه اينكه جسم باشد و مكان داشته
هامش
( 1 ) از نظر تركيب اين جمله در ميان مفسران گفتگو است ولى ظاهر اين است كه « هو » مبتدا است و « اللَّه » خبر و « فى السماوات . . . » جار و مجرور است كه متعلق به فعلى مىباشد كه از كلمه اللَّه فهميده مىشود ، و معنى جمله در حقيقت چنين است « هو المتفرد فى السماوات بالالوهية » .