( * ( هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ) * ) .
درست است كه آفرينش ما از پدران و مادرانمان بوده است ، نه از خاك ولى چون آفرينش انسان نخستين از خاك و گل بوده است ، درست است كه به ما نيز چنين خطابى بشود .
سپس به مراحل تكاملى عمر انسان اشاره كرده مىگويد : « پس از آن مدتى را مقرر ساخت كه در اين مدت انسان در روى زمين پرورش و تكامل پيدا كند » ( * ( ثُمَّ قَضى أَجَلًا ) * ) .
اجل در اصل به معنى « مدت معين » است ، و « قضاء اجل » به معنى تعيين مدت و يا به آخر رساندن مدت است ، اما بسيار مىشود ، كه به آخرين فرصت نيز اجل گفته مىشود ، مثلا مىگويند « اجل دين » فرا رسيده است يعنى آخرين موقع پرداخت بدهى رسيده است ، و اينكه به فرا رسيدن مرگ نيز اجل مىگويند به خاطر اين است كه آخرين لحظه عمر انسان در آن موقع است .
سپس براى تكميل اين بحث مىگويد : « اجل مسمى در نزد خدا است » ( * ( وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَه ) * . )
و بعد مىگويد شما افراد مشرك درباره آفريننده اى كه انسان را از اين اصل بى ارزش يعنى گل آفريده و از اين مراحل حيرت انگيز و حيرتزا گذرانده است شك و ترديد به خود راه مىدهيد ، موجودات بىارزشى همچون بتها را در رديف او قرار داده ، يا در قدرت پروردگار بر رستاخيز و زنده كردن مردگان شك و ترديد داريد .
( * ( ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ ) * ) .
اجل مسمى چيست ؟
شك نيست كه كلمه « اجل مسمى » و « اجلا » در آيه به دو معنى است و اينكه بعضى هر دو را به يك معنى گرفتهاند با تكرار كلمه « اجل » مخصوصا با ذكر قيد