در معنى عناوين چهارگانه بالا در ميان مفسران و در احاديث احتمالات ديگرى نيز ديده مىشود اما قدر مشترك همه آنها ، آن است كه منظور حيواناتى بوده كه در واقع خدمات فراوان و مكررى به صاحبان خود از طريق « انتاج » مىكردند ، و آنها هم در مقابل يك نوع احترام و آزادى براى اين حيوانات قائل مىشدند .
درست است كه در تمام اين موارد ، جلوه هايى از روح شكرگزارى و قدر دانى حتى در برابر خدمت حيوانات به چشم مىخورد ، و از اين نظر عمل آنها قابل تقديس بوده ، ولى از آنجا كه اجراى چنين احترامى در مورد اين حيوانات علاوه بر اينكه با عدم درك آنها مفهومى پيدا نمىكرد ، يك نوع اتلاف مال و از بين بردن نعمتهاى الهى و معطل ساختن آنها محسوب مىشد و از همه گذشته اين حيوانات به خاطر اين احترام ، گرفتار زجرها و شكنجههاى جانكاهى مىشدند ، زيرا عملا كمتر كسى حاضر مىشد غذاى درستى به آنها بدهد و از آنها مراقبت و نگاهدارى كند ، و با توجه به اينكه اين حيوانات معمولا داراى سن زيادى بودند ، به حالت دردناكى در ميان انبوهى از محروميتها به سر مىبردند تا بميرند ، روى اين جهات اسلام از اين كار جدا جلوگيرى كرده است ! .
از همه گذشته از پاره اى از روايات و تفاسير استفاده مىشود كه آنها همه يا قسمتى از اين برنامه را به خاطر « بتها » انجام مىدادند و در واقع آنها را نذر بت مىكردند در اين صورت مبارزه اسلام با اين كار شكل مبارزه با بت پرستى نيز به خود مىگيرد .
و عجيب اين است كه طبق پاره اى از روايات هنگامى كه بعضى از اين حيوانات به مرگ طبيعى مىمردند ، گاهى از گوشت آن ( گويا به عنوان تبرك و تيمن ) استفاده مىكردند كه اين خود يك نوع عمل زشت ديگر بود ! ( 1 )
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين جلد اول صفحه 684 .